«Fransiyada musulmonlar besh cherkovni yoqdi» degan xabar — soxta
France 24 Observers va Diniy meros rasadxonasi tekshiruvi: 17-oktabr voqealarida musulmonlarga bogʻlangan cherkov yongʻini boʻlmagan. Mana qanday yolgʻon tarqaldi, kim tarqatdi va aslida nima roʻy berdi — faqat tekshirilgan faktlar.
Ijtimoiy tarmoqlarda oktabr oyida Fransiyada bir guruh musulmonlar besh cherkovni yoqib yuborgani haqidagi xabar keng tarqaldi. France 24 ning Observers boʻlimi va Diniy meros rasadxonasi (Observatoire du patrimoine religieux) tekshiruviga koʻra, bu xabar asossiz — yolgʻon.
Xabarni kim tarqatdi
Dastlab bu daʼvoni amerikalik konspirolog va podkaster Alex Jones 25-oktabr kuni X ijtimoiy tarmogʻidagi yozuvida ilgari surdi. Shuningdek, islomofob qarashlarni tarqatuvchi boshqa akkauntlar — jumladan Italiyada joylashgan Mauro D. (23-oktabr, Facebook) va Trampni qoʻllovchi «MAGA Nation 47» akkaunti ham xabarni yoydi.
Rasadxona nimani aniqladi
Rasadxona 17-oktabr voqealari davrida musulmonlarga bogʻlangan birorta cherkov yongʻinini qayd etmagan. Oʻsha davrda atigi bitta yongʻin — Tuluza yaqinidagi Fenueda joylashgan Sen-Medar (Saint-Médard) cherkovida boʻlgan, uning sababi hanuzgacha aniqlanmagan. Rasadxona vitse-prezidenti Maxime Cumunelning soʻzlariga koʻra, Fransiyada har yili taxminan 20–30 ta diniy inshoot yongʻindan zarar koʻradi.
Cherkovlardagi yongʻinlarning sabablari koʻp — koʻpincha bu eskirish bilan bogʻliq.
— Maxime Cumunel, Diniy meros rasadxonasi vitse-prezidenti
Soxta dalillar
France 24 jamoasi «yonayotgan cherkov» deb tarqatilgan videoni geolokatsiya qilib, u aslida Lion shahrida bir uy oldidagi chiqindi qutisining yonishini koʻrsatganini aniqladi. Mauro D. tarqatgan surat 2019-yildagi Parijdagi Sen-Sulpis (Saint-Sulpice) cherkovi yongʻiniga tegishli, Bordodan deb berilgan video esa iyul oyida uysizlar lageridagi yongʻin edi.
Kontekst
Bu soxta daʼvo haqiqiy raqamlardan farq qiladi: Fransiya 2025-yilda 843 ta nasroniylikka qarshi harakatni qayd etgan (bu barcha dinlarga qarshi harakatlarning 34 foizi), 2024-yilga nisbatan 9 foizga koʻp. Oktabr tartibsizliklari davrida Marseldagi Sent-Mari-Madlen des Shartru cherkoviga nafratli yozuvlar bitilgani ham qayd etilgan. Biroq bu alohida hodisalarning hech biri «musulmonlar besh cherkovni yoqdi» degan daʼvoni tasdiqlamaydi.
