Musulmon dunyosi
Islom moliyasi shartnomalari tushuntirildi: murobaha, ijara, mudoraba, musharaka va boshqalar
Islomiy bank qarz berib foiz olmaydi — u savdo, ijara yoki sheriklik shartnomalari orqali daromad oladi. Mana Islom moliyasining asosiy shartnoma turlari — murobaha, ijara, mudoraba, musharaka, salam, istisno va qarzi hasan — oddiy tilda tushuntirilgan.
Texasda oraliq saylov oldidan islomofobiya kuchaydi: musulmonlar ovoz berishga daʼvat qilmoqda
Texas qonunchilaridagi «Shariatsiz Texas» guruhiga 150 oʻrinli palatada 38, Kongressdagi «Shariatsiz Amerika» guruhiga 68 aʼzo qoʻshildi; gubernator Greg Abbott Shariatni taqiqlashga vaʼda berdi, bosh prokuror Ken Paxton KEYR tashkilotini tugatishga sud ochdi. Texasda musulmonlar aholining 2 foizdan kamini tashkil etadi.
Sunniy va shia Islom: farqi, tarixiy kelib chiqishi va mazhablar
Islomdagi ikki asosiy yo'nalish — sunniy va shia — Payg'ambar Muhammad (sollallohu alayhi vasallam) vafotidan keyingi rahbarlik masalasidan kelib chiqqan. Mana bu bo'linishning tarixi, asosiy aqidaviy va huquqiy farqlari, mazhablari, jahon bo'yicha taqsimoti hamda O'zbekiston va Markaziy Osiyodagi ahvoli — neytral va hurmat bilan bayon etilgan.
Qatar vositachiligida Eron–AQSh muzokaralari Dohada davom etmoqda: maʼlum boʻlganlar
Eron muzokarachilari Dohada uchinchi kun Qatar vositachilari bilan uchrashdi; Tramp muzokaralar «yaxshi ketyapti» dedi, Eron esa diplomatiyani maʼqullab, hujumga javob berishga tayyorligini bildirdi.
Oʻzbekiston islomiy moliya yoʻl xaritasini tasdiqladi: 2026–2030, 39 chora-tadbir
Markaziy bank besh yoʻnalish va 39 chora-tadbirdan iborat yoʻl xaritasini qabul qildi; 11 mikromoliya tashkiloti allaqachon foizsiz xizmat koʻrsatmoqda, Open Bank esa birinchi islomiy bank litsenziyasini oldi.
Islom Maxachev: «Keyingi jangim kareramdagi soʻnggilaridan biri»
UFC uele-vazn chempioni Islom Maxachev 31-oktabr kuni nafaqa rejasi haqida gapirdi. Uning rekordi, soʻnggi jangi va keyingi raqibi — faqat tekshirilgan faktlar asosida.
Vaqf (Islom xayriya jamg'armasi) qanday ishlaydi: tushuntiruvchi ma'lumotnoma
Vaqf — mol-mulkni abadiy xayriya yoki jamoat maqsadiga bag'ishlash tizimi: asosiy aktiv saqlanadi, undan keladigan daromad esa doimiy ravishda ezgu ishga sarflanadi. Mana u qanday tuziladi, qanday turlari bor, tarixda qanday rol o'ynagan va O'zbekiston uchun ahamiyati.
«Fransiyada musulmonlar besh cherkovni yoqdi» degan xabar — soxta
France 24 Observers va Diniy meros rasadxonasi tekshiruvi: 17-oktabr voqealarida musulmonlarga bogʻlangan cherkov yongʻini boʻlmagan. Mana qanday yolgʻon tarqaldi, kim tarqatdi va aslida nima roʻy berdi — faqat tekshirilgan faktlar.
Bangsamoro birinchi saylangan rahbarini tanladi: sobiq isyonchi Abdulraof Macacua bosh vazir boʻldi
Filippinning musulmon koʻpchilikdagi avtonom hududi parlamenti 30-oktabr kuni Abdulraof Makakuani birinchi saylangan bosh vazir etib tanladi. Kim u, saylov raqamlari va bu nimani anglatadi — faqat tekshirilgan faktlar asosida.
Saudiya elchisi husiylarni IShIDga qiyosladi va keng koalitsiyaga chaqirdi
Saudiya Arabistonining AQShdagi elchisi, shahzoda Reema bint Bandar Al Saud «The New York Times»dagi maqolasida husiylarni IShIDga qiyosladi — bu Ar-Riyod aeroportiga uyushtirilgan halokatli hujumdan keyin eʼlon qilindi.
IISS: Fors koʻrfazi davlatlari trilion dollarlik mudofaani qayta koʻrib chiqishi kerak
Londondagi IISS institutining «Koʻrfaz urushda» tahliliy hujjatiga koʻra, 2026-yilgi urush Koʻrfaz davlatlarining AQSh quroliga tayangan mudofaa tizimi zaifligini koʻrsatdi.
Frantsiya: Trappedagi otishma gumondori qurbonlarni dini va irqi boʻyicha tanlaganini tan oldi
2026-yil 23-oktabr kuni Parij yaqinidagi Trappe va La Veryer shaharlarida qurolli hujumda bir kishi halok boʻldi, yetti kishi yaralandi. Terrorizmga qarshi prokuratura maʼlumotiga koʻra, 39 yoshli gumondor musulmon va afrikalik koʻrinishidagi odamlarni ataylab nishonga olganini tan olgan.
Trapp hujumi gumonlanuvchisi musulmon va afrikaliklarni ataylab nishonga olganini tan oldi — Fransiya prokurori
Parij yaqinidagi Trapp va La Veryerda bir kishi halok boʻlgan qurolli hujum gumonlanuvchisi dastlab irqiy sababni rad etgan edi; endi u musulmon, afrikalik va shimoliy afrikaliklarni ataylab nishonga olganini hamda hujum oldindan rejalashtirilganini tan oldi.
AQSh: Donald Tramp Senatga musulmon nomzod Abdul El-Saydga qaratilgan hujumlarni kuchaytirdi
Michigan shtatidan Senatga nomzod Abdul El-Sayed g'alaba qozonsa, AQSh tarixidagi birinchi musulmon senator bo'ladi. Prezident Donald Tramp uni «jihodchi» deb atadi; nomzod bu so'zlarni «chalg'itish» deb baholadi.
Hijriy (qamariy) taqvim qanday ishlaydi: oylar qanday belgilanadi va nega Ramazon har yili suriladi
Hijriy taqvim — oy harakatiga asoslangan 12 oylik qamariy taqvim. Ushbu ma'lumotnoma uning tuzilishini, nega Ramazon va ikki Hayit har yili taxminan 11 kun oldinga suriladi, oylarning qanday boshlanishi (yangi oyni ko'rish yoki hisoblash), hijriy sananing kelib chiqishi va asosiy diniy sanalarni manbalarga asoslangan faktlar bilan tushuntiradi.
Eron prezidenti Masoud Pezeshkian: «Musulmonlar ikki lagerga boʻlinmay birlashishi kerak»
Al Jazeera'ga bergan intervyusida Eron prezidenti musulmon birligi, «Makka ittifoqi»ga qoʻshilishga tayyorligi va mintaqa xavfsizligi haqida gapirdi.
Eron Hormuz boʻgʻozida AQSh dronini urib tushirdim dedi; daʼvo tasdiqlanmagan
Eron Inqilob posbonlari korpusi 20-oktabr kuni Hormuz boʻgʻozi ustida AQShning MQ-9 dronini urib tushirganini — 54-chi AQSh droni deb — eʼlon qildi. AQSh daʼvoni tasdiqlamadi; CENTCOM boʻgʻoz savdo uchun ochiqligini aytmoqda.
BAA Yaman urushiga qaytmoqda: Saudiya havodan qoʻllaydi, xusiylar Ar-Riyodga zarba bermoqda
Birlashgan Arab Amirliklari xusiylarga qarshi janubiy kuchlarni yana moliyalashtirishga rozi boʻldi; evaziga Saudiya havo qoʻllovini taqdim etadi. 2022-yilgi BMT sulhi iyul oyida buzilgach, Yamandagi urush avj oldi.
Oʻzbekiston Bagʻdoddagi IHT sessiyasida nizolarni tinch hal etishga chaqirdi
Islom hamkorlik tashkiloti tashqi ishlar vazirlari kengashining 52-sessiyasi Bagʻdodda boʻlib oʻtdi; Oʻzbekiston delegatsiyasiga tashqi ishlar birinchi oʻrinbosari Baxromjon Aloyev boshchilik qildi.
Takaful (Islom sug'urtasi) qanday ishlaydi: tabarru', vakolat va mudoraba modellari
Takaful — ishtirokchilar umumiy jamg'armaga o'zaro yordam niyatida badal (tabarru') qo'shadigan, shariatga muvofiq sug'urta tizimi. U an'anaviy tijorat sug'urtasidagi riba (foiz), g'arar (haddan tashqari noaniqlik) va maysir (qimor) unsurlaridan xoli deb hisoblanadi. Ushbu ma'lumotnoma takaful nima ekani, qanday modellarda ishlashi va dunyodagi tarixini manbalarga asoslangan faktlar bilan tushuntiradi.
Husiylar hujumlari Pokistonni Saudiya va Eron orasida ogʻir tanlov oldiga qoʻydi
Yaman husiylarining Saudiyaga qaratilgan hujumlari Pokistonni Riyod bilan xavfsizlik ittifoqini saqlagan holda qoʻshni Eron bilan munosabatni ushlab turish zaruratiga duch qildi. Mutaxassislar ogohlantiradi: Islomobodning harbiy jalb etilishi Tehron bilan ziddiyatni keskinlashtirishi mumkin.
Halol sertifikati nima va AQShda halol mahsulotni qanday aniqlash kerak: belgilar, idoralar va zabiha
AQShda halol oziq-ovqatni davlat emas, balki xususiy mustaqil sertifikatlovchi idoralar tasdiqlaydi. Bu ma'lumotnomada halol va zabiha tushunchalari, AQShdagi asosiy sertifikat idoralari (IFANCA, ISA, AHF, HMS), mahsulot haqiqatan halolligini qanday tekshirish hamda O'zbekistonda joriy etilgan halol tizimi faqat manbalarga asoslangan faktlar bilan tushuntiriladi.
Oʻzbekiston Afgʻonistondagi oʻzbek olimlar bilan bogʻliq yodgorliklarni tiklashni rejalashtirmoqda
Oʻzbekiston Madaniy meros agentligi delegatsiyasi Afgʻonistonning toʻrt viloyatida — Balx, Taxor, Sari-Pul va Faryobda — oʻzbek olim va mutafakkirlar bilan bogʻliq tarixiy obyektlarni oʻrgandi. Afgʻoniston Axborot va madaniyat vazirligi bilan hamkorlik memorandumi rejalashtirilmoqda.
Oʻzbekiston Islom sivilizatsiyasi markazini YUNESKOda taqdim etdi
7-oktabr kuni Parijdagi YUNESKO bosh qarorgohida Oʻzbekiston Markaziy Osiyoning ilmiy va maʼnaviy merosini saqlash boʻyicha xalqaro tashabbusni ilgari surdi. Anjumanda 300 dan ortiq olim va diplomat ishtirok etdi.
Oʻzbekiston Tashqi ishlar vazirligi Riyod aeroportiga uyushtirilgan hujumni qoraladi
10-oktabr kuni Yaman husiylari Riyoddagi Qirol Xolid xalqaro aeroportiga raketa bilan hujum qildi; 12 kishi halok boʻldi, 300 dan ortiq odam jarohatlandi. Oʻzbekiston hujumni xalqaro huquqning jiddiy buzilishi deb atadi.
Tahorat, gʻusl va tayammum qanday olinadi: poklik asoslari
Tahorat (poklik) — namoz va ko'plab ibodatlarning sharti. Ushbu ma'lumotnomada tahorat (vuzu)ning farzlari, sunnatlari va uni buzadigan narsalar; gʻusl qachon farz bo'lishi va uning farzlari; hamda suv bo'lmaganda olinadigan tayammum — asosan hanafiy mazhabi bo'yicha, Qur'on va ishonchli manbalar asosida sodda tushuntiriladi. Bu — umumiy diniy ma'lumot; aniq masalalarda mahalliy imom yoki olimga murojaat qiling.
Husiylar Saudiyani Sanoa aeroportiga zarba berishda aybladi; koalitsiya 136 nishonni yoʻq qildim dedi
Husiylarga qarashli OAV Saudiya Sanoa aeroportiga 4 zarba berdi deb daʼvo qildi; Saudiya koalitsiyasi esa 136 husiy nishoni yoʻq qilinganini eʼlon qildi. Daʼvo va rasmiy bayonot alohida keltiriladi.
Besh vaqt namoz qanday oʻqiladi: vaqtlar, rakʼatlar va asosiy qoidalar
Namoz (salot) — islomning besh ustunidan biri va kuniga besh marta ado etiladigan ibodat: Bomdod (Fajr), Peshin (Zuhr), Asr, Shom (Magʻrib) va Xufton (Isho). Quyida har bir vaqtning rakʼatlari (keng tarqalgan hanafiy hisobda farz: 2 Bomdod, 4 Peshin, 4 Asr, 3 Shom, 4 Xufton), namozning shartlari (tahorat, qibla, avratni yopish, vaqt) va bir rakʼatning asosiy rukn-qismlari (takbir, qiyom va Fotiha, rukuʼ, sajda, qaʼda/tashahhud, salom) maʼlumotnoma tarzida tasvirlanadi. Bu tavsif asosiy sunniy/hanafiy amaliyotni bayon qiladi; maʼlumot obroʻli manbalar asosida berilgan.
Eronda majburiy hijob ijrosi kuchaymoqda, ayollar esa voz kechmoqda
2026-yil avgustda CNN maʼlumotiga koʻra, Eronda majburiy hijobdan voz kechayotgan ayollar koʻpaygani sari hokimiyat kafelarni yopish va texnologik kuzatuv kabi yangi choralarni qoʻllamoqda. «Hijob va iffat» qonuni ijrosi hozircha toʻxtatilgan, biroq mavjud qonunlar amalda.
Oʻzbekistonda diniy tiklanish: masjidlar, Haj va diniy taʼlimning qaytishi (1989–1992)
Sovet davrining soʻngi va mustaqillikning dastlabki yillarida — taxminan 1988–1992-yillarda — Oʻzbekistonda islomning qayta tiklanishi haqida faktlarga asoslangan maqola: masjidlarning ochilishi, Haj ziyoratining qayta yoʻlga qoʻyilishi, diniy taʼlimning tiklanishi va muftiyatning qayta tashkil etilishi. Faqat tasdiqlangan faktlar; bahsli raqamlar manbaga havola bilan keltiriladi.
«Makka pakti» birinchi marta ishga tushdi: Saudiya, Pokiston va Turkiya husiylarga qarshi
7-avgustda imzolangan uch davlatlik jamoaviy mudofaa shartnomasi 5-oktabrda Riyodda faollashtirildi. Ayni paytda Saudiya boshchiligidagi koalitsiya Yamanda operatsiya boshladi.
Falastin Taʼlim vazirligi: Gʻazodagi urush boshidan beri 800 dan ortiq oʻqituvchi halok boʻldi
Xalqaro oʻqituvchilar kuni arafasida eʼlon qilingan maʼlumotga koʻra, 2023-yil 7-oktabrdan beri 800 dan ortiq oʻqituvchi va taʼlim xodimi halok boʻlgan, 3300 dan ortigʻi yaralangan, 170 dan ortigʻi hibsga olingan. Raqamlar vazirlik hisobidan; Isroil baʼzi hisoblarni tortishuvli deb biladi.
Qurbonlik qanday amalga oshiriladi: qoidalar, shartlar va hikmati
Qurbonlik (arabcha: udhiya) — Qurbon hayiti (Iyd al-Adha) kunlarida muayyan molni Alloh yoʻlida soʻyish. U Ibrohim (a.s.) voqeasi bilan bogʻliq. Quyida qurbonlik qachon va kimga vojib ekani, qanday mol soʻyilishi, goʻsht qanday taqsimlanishi va mazhablar oʻrtasidagi farqlar faqat keng eʼtirof etilgan (asosan hanafiy mazhabi) manbalar asosida tushuntiriladi.
Ramazon roʻzasi qanday tutiladi: qoidalar, istisnolar va fidya
Ramazon roʻzasi (sawm) — islomning besh rukinidan biri boʻlib, balogʻatga yetgan, sogʻlom musulmonlarga farz. U tong (subh) dan quyosh botguncha (magʻrib) davom etadi. Quyida roʻzaning qoidalari, kim roʻza tutmasligi mumkinligi, qazo, fidya va kaffora faqat keng eʼtirof etilgan (asosan hanafiy mazhabi) manbalar asosida tushuntiriladi. Mazhablar oʻrtasidagi farqlar alohida koʻrsatilgan.
Oʻzbekiston Davlat suvereniteti deklaratsiyasi (1990-yil 20-iyun)
1990-yil 20-iyunda Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi (Oliy Soveti) Davlat suvereniteti deklaratsiyasini qabul qildi — bu mustaqillikning oʻzi emas, balki unga olib borgan muhim qadam edi. Deklaratsiya respublika qonunlarining ustunligini eʼlon qildi. Maqolada uning mazmuni, sovet respublikalaridagi “suverenitetlar paradi” (1988–1990) konteksti, Islom Karimovning 1990-yil 24-martda birinchi prezident etib saylanishi va 1989-yilgi til qonuni, hamda 1991-yil 31-avgustdagi toʻliq mustaqillikka olib borgan yoʻl faktlar bilan bayon etiladi.
Pokiston Afg‘oniston hududidagi 10 nuqtaga zarba berdi: kamida 4 tinch aholi halok bo‘ldi
Qandahor, Paktiya va Xost viloyatlariga tegan zarbalardan so‘ng chegarada o‘q otishishlar davom etdi.
Islom (halol) moliyasi asoslari: riba nima va tizim qanday ishlaydi
Riba (foiz)ning taqiqlanishi, islom moliyasining asosiy tamoyillari va vositalari — murobaha, ijara, mudoraba, sukuk — hamda jahon miqyosi va O‘zbekistonning bu yo‘ldagi qadamlari haqida faktlarga asoslangan ma’lumotnoma.
Mahmud Xalil Kolumbiya universitetiga sud da’vosi qo‘zg‘atdi: “doxxing”dan himoya qilmaganlikda ayblanmoqda
14-sentabr kuni Manhettendagi federal sudga da’vo arizasi berildi. Unda universitet arab yoki musulmon kelib chiqishi sababli ta’qibga uchragan talabalarni himoya qilmaganlikda ayblanadi.
Husiylar Qizil dengizdagi yana ikki strategik orolni egalladi, Saudiya Arabistoni zarbalar berdi
Katta va Kichik Hanish orollari nazorat ostiga olindi. Bob-ul-Mandab bo‘g‘ozi orqali jahon savdosining taxminan 12 foizi o‘tadi.
Pezeshkian BRIKS sammitida: “Bir tomonlama sanksiyalar oziq-ovqat xavfsizligiga bevosita ta’sir qilmoqda”
Eron prezidenti Yangi Dehlidagi sammitda milliy valyutalarda savdo qilishni kengaytirishga chaqirdi va xalqaro mexanizmlarni isloh qilish zarurligini aytdi.
11-sentabr fojiasiga 25 yil: Nyu-Yorkdagi marosim va musulmon amerikaliklar haqidagi bahs
Ground Zero’dagi yodga olish marosimiga to‘rt sobiq prezident keldi. Shahar tarixidagi birinchi musulmon meri Zohran Mamdoniyning ishtiroki alohida muhokamaga sabab bo‘ldi.
BMT Xavfsizlik Kengashida Eron sanksiyalari bo‘yicha bahs: ovoz berish 11 ga 2
10-sentabr kuni Kengash 1737-qo‘mita faoliyatini muhokama qildi. Rossiya va Xitoy kun tartibiga qarshi ovoz berdi. Buyuk Britaniya 8-sentabr kuni Eronga nisbatan yangi tarmoq cheklovlarini joriy etuvchi hujjatni parlamentga kiritdi.
Hurmuz bo‘g‘ozi atrofida keskinlik: AQSh uchta tankerni yo‘q qildi, Eron “qattiqroq javob” va’da qildi
5-sentabr kuni AQSh harbiylari Eron inqilobiy gvardiyasi bilan bog‘liq neft tankerlariga zarba berdi. Tehron AQSh harbiy kemalariga qarshi hujumlarni kuchaytirish haqida ogohlantirdi.
Eron urushi sentabrda qayta alangalandi: AQSh zarbalari, Quvayt va BAAdagi bazalarga hujum
1-sentabr kuni AQSh Eron hududiga yangi zarbalar berdi; Hurmuzgondagi Sirikda nikoh marosimida to‘rt kishi halok bo‘ldi. 3-sentabr kuni Eron armiyasi Quvayt va BAAdagi harbiy bazalarga hujum uyushtirdi. ShHT sammiti zarbalarni qoraladi.