IISS: Fors koʻrfazi davlatlari trilion dollarlik mudofaani qayta koʻrib chiqishi kerak
Londondagi IISS institutining «Koʻrfaz urushda» tahliliy hujjatiga koʻra, 2026-yilgi urush Koʻrfaz davlatlarining AQSh quroliga tayangan mudofaa tizimi zaifligini koʻrsatdi.
Londondagi Xalqaro strategik tadqiqotlar instituti (IISS) 2026-yil 30-oktabrda «Koʻrfaz urushda» (The Gulf at War) nomli strategik tahliliy hujjatni eʼlon qildi. Hujjat Bahraynda oʻtadigan IISS «Manama muloqoti» xavfsizlik forumi arafasida chop etildi.
Asosiy xulosa
Hujjat mualliflarining fikricha, Fors koʻrfazi davlatlari oʻn yillar davomida AQShdan trilion dollarlik qurol-yarogʻ sotib olgan boʻlsa-da, bu arsenal urushning hal qiluvchi pallasida ularga samarali himoya bera olmadi. IISS mintaqa armiyalari uzoq davom etadigan, dron va raketa hujumlariga asoslangan urushga tayyor emasligini taʼkidlaydi.
Hujum koʻlami
Hujjatga koʻra, urushning asosiy bosqichida 12 davlatga 6 000 dan ortiq ballistik raketa va dron oʻqlangan. Mintaqa davlatlariga qaratilgan hujumlar orasida qariyb 4 670 dona bir tomonlama hujumkor dron va 1 400 dan ortiq ballistik raketa boʻlgan. Energetika inshootlariga yetkazilgan zarar taxminan 58 mlrd dollarga baholangan. Urushning bu bosqichi 2026-yil 8-aprelda eʼlon qilingan sulh bilan toʻxtatilgan.
Eng koʻp zarar koʻrgan davlat
IISS maʼlumotiga koʻra, Eron hujumlarining deyarli yarmi Birlashgan Arab Amirliklariga qaratilgan; Bahrayn, Qatar va Saudiya Arabistoni ham nishonlar qatorida boʻlgan. Hisob-kitoblarga koʻra, BAA havo mudofaasiga Eron hujumlarga sarflaganidan taxminan 3 barobardan 13 barobargacha koʻp mablagʻ sarflagan — bu qimmat tizimlar bilan arzon dronlarga qarshi kurashishning iqtisodiy nomutanosibligini koʻrsatadi.
Tavsiya
IISS Koʻrfaz davlatlariga AQShning xavfsizlik kafolatlariga va qimmat, yuqori darajadagi qurol tizimlariga haddan tashqari tayanishni qayta koʻrib chiqishni, mintaqaviy mudofaa integratsiyasini kuchaytirishni tavsiya qiladi. Bular — institutning tavsiyalari; hujjat mualliflari Hasan Alhasan va Emil Hokayemning taʼkidlashicha, urush Koʻrfaz davlatlarining xavfsizlik va farovonlik haqidagi asosiy tasavvurlarini agʻdarib tashlagan.
