BAA Yaman urushiga qaytmoqda: Saudiya havodan qoʻllaydi, xusiylar Ar-Riyodga zarba bermoqda
Birlashgan Arab Amirliklari xusiylarga qarshi janubiy kuchlarni yana moliyalashtirishga rozi boʻldi; evaziga Saudiya havo qoʻllovini taqdim etadi. 2022-yilgi BMT sulhi iyul oyida buzilgach, Yamandagi urush avj oldi.
Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) Yamanda xusiylarga qarshi kurashayotgan janubiy kuchlarni — asosan «Gigantlar brigadasi»ni — yana moliyalashtirishga rozi boʻldi; evaziga Saudiya Arabistoni havodan qoʻllab-quvvatlaydi. Bu — ikki Fors koʻrfazi davlati oʻrtasidagi Yaman boʻyicha nizodan keyin munosabatlarning ilk bor yumshashi: BAA 2026-yil yanvarda Yamandagi amaliyotlardan chiqib, moliyalashni toʻxtatgan edi. Xusiylarning hujumlari kuchaygani Koʻrfaz hukmdorlarini tashvishga solmoqda.
Sulh qanday buzildi
2022-yilda BMT vositachiligida oʻrnatilgan sulh asosan 2026-yilgacha saqlanib turdi. Iyul oyida vaziyat keskinlashdi: Saudiya kuchlari Sanʼo aeroportiga zarba bergach, xusiylar sulhni bekor qilinganini eʼlon qildi va Saudiyaga qarshi dengiz blokadasini joriy etdi. Shundan soʻng janglar yangilandi.
Jabhadagi ahvol
Eron qoʻllaydigan xusiylar («Alloh kuchliroq» amaliyoti) bilan Saudiya qoʻllaydigan Prezident boshqaruv kengashi kuchlari («Yaman tongi» amaliyoti) oʻrtasida qattiq janglar ketmoqda. Hukumat soʻzlovchisi Majid an-Nuzayliyning aytishicha, 15-oktabrga qadar 2 309 ta zarba amaliyoti oʻtkazilgan va 460 ta xusiy harbiy texnikasi yoʻq qilingan; hukumat kuchlari Taiz viloyatidagi Sabr al-Mavodim va al-Sarari hududlarini qaytarib oldi. Umumiy hisobda Yamanda 1 282 kishi halok boʻldi, 5 890 dan ortiq kishi yaralandi va 201 217 kishi uy-joyini tark etdi.
Saudiyaga hujumlar
10-oktabr kuni xusiylar Ar-Riyoddagi Xolid xalqaro aeroportiga raketa zarbasini berdi: 12 kishi halok boʻldi, 300 dan ortiq kishi yarador boʻldi — bu Saudiyadagi soʻnggi oʻn yildagi eng qonli hujum boʻlib, aeroport 17-oktabrgacha yopib qoʻyildi. Abha aeroportidagi hujumda yana 2 kishi halok boʻldi; Dahrondagi «Aramko» obyektida bir bino zarar koʻrdi, biroq qurbonlar boʻlmadi. Umuman, kampaniya davomida Saudiyada 21 kishi halok, 440 dan ortiq kishi yarador boʻlgani qayd etildi.
Ikki tomon ham musulmon
Saudiya qiroli «Ikki muqaddas masjid xizmatchisi» unvonini tashiydi — Makka va Madina shu davlatda joylashgan. Urushayotgan ikki tomon ham musulmon: bir tomonda Eron qoʻllagan xusiylar, ikkinchi tomonda Saudiya va BAA qoʻllagan hukumat. Hukumat kuchlariga Pokiston, Turkiya, AQSh, Britaniya va Fransiya ham turli koʻrinishda yordam beradi.
BMT nima dedi
BMTning Yaman boʻyicha maxsus elchisi Hans Grundberg 11-oktabrda Ammonda bergan bayonotida Saudiyadagi fuqaro infratuzilmasiga qaratilgan hujumlarni qoralab, ularni «jiddiy kuchayish» deb atadi va xusiylarni hujumlarni toʻxtatishga, fuqarolarga zarba bermaslikka chaqirdi.
Nega muhim
Yaman Saudiya Arabistoni bilan chegaradosh va Bob-ul-Mandab boʻgʻozini nazorat qiladi — Qizil dengizni Adan koʻrfazi bilan bogʻlovchi muhim dengiz yoʻli. Shu bois Yamandagi urush va unga Koʻrfaz davlatlarining jalb boʻlishi butun mintaqa xavfsizligiga, neft va jahon savdosiga taʼsir koʻrsatadi.
