Senat bolalarni himoya qilish qonunini maʼqulladi: 14 yoshgacha bolani zoʻrlaganlik uchun umrbod jazo
Oliy Majlis Senati 2-oktabr kuni qonunni maʼqulladi: 14 yoshgacha bolani zoʻrlaganlik uchun jazo 25 yilgacha yoki umrbod ozodlikdan mahrum etishga oshiriladi, ogʻir jinsiy jinoyatlarga daʼvo muddati bekor qilinadi. Qonun Prezident imzosini kutmoqda.
Oʻzbekiston Oliy Majlisi Senati 2-oktabr kuni bolalarni har qanday zoʻravonlik shakllaridan himoya qilishni kuchaytiruvchi qonunni maʼqulladi. Qonun loyihasi bundan oldin, 29-sentabr kuni Qonunchilik palatasida birinchi oʻqishda qabul qilingan edi; kuchga kirishi uchun Prezident Shavkat Mirziyoyev imzosi talab etiladi.
Jazolar qanday kuchaytirildi
Qonunga koʻra, 14 yoshga toʻlmagan bolani zoʻrlash yoxud unga nisbatan tabiiy boʻlmagan shaklda jinsiy ehtiyojni majburan qondirish uchun jazo 25 yilgacha yoki umrbod ozodlikdan mahrum etishga oshiriladi — ilgari bu jinoyat uchun 15–20 yil belgilangan edi. Bolalarning jinsiy daxlsizligiga qarshi ogʻir jinoyatlar boʻyicha daʼvo (javobgarlikka tortish) muddati bekor qilinadi. Bola halokatiga olib kelgan qasddan jinoyatlar uchun shartli jazo tayinlash va muddatidan oldin ozod etish taqiqlanadi.
Jabrlanuvchini himoya qiluvchi choralar
Voyaga yetmagan zoʻravonlik jabrlanuvchilarini soʻroq qilish majburiy tartibda videoga yozib olinadi. Zoʻravonlik uchun javobgarlikka tortilgan taʼlim muassasalari xodimlari ishdan chetlatilishi va kelgusida bolalar bilan ishlashdan cheklanishi mumkin. Voyaga yetmagan jabrlanuvchilarga ish yuritishning ilk bosqichidan bepul davlat yuridik yordami koʻrsatiladi; aybdor oila aʼzosi boʻlganda vasiylik va homiylik organlarining ishtiroki majburiy etiladi. Bola-gumonlanuvchi bilan yuzlashtirish maxsus tartibda oʻtkaziladi, ota-onalarning farzandga eʼtiborsizligi uchun maʼmuriy javobgarligi kuchaytiriladi.
Qonun ortidagi raqamlar
Senatda keltirilgan maʼlumotga koʻra, 2022–2025 yillarda 14 yoshga toʻlmagan bolalarga nisbatan zoʻrlash boʻyicha 445 ta jinoiy ish ochilgan: 2022-yilda — 85, 2023-yilda — 108, 2024-yilda — 129, 2025-yilda — 123 ta. Voyaga yetmaganlar ishtirokidagi jinsiy xususiyatli taʼqib holatlari esa 2023-yildagi 56 tadan 2025-yilda 141 taga oshgan.
Keyingi qadam
Qonun Qonunchilik palatasi (29-sentabr) va Senat (2-oktabr) tomonidan maʼqullangach, Prezident imzosidan soʻng kuchga kiradi. Islohot bolalar xavfsizligi masalalari jamoatchilikda keng muhokama qilingan davrda kun tartibiga chiqdi; Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva 27-sentabr kuni bu masalada javobgarlik va eng qattiq jazo tarafdori ekanini bildirgan edi. Oʻzbekistonda oʻlim jazosi 2008-yilda bekor qilingan, shu bois eng yuqori chora — umrbod ozodlikdan mahrum etish hisoblanadi.
