Oʻzbekiston 3,4 mln tonna paxta terdi — rejaning 76 foizi bajarildi
12-oktabr holatiga koʻra terimning qariyb 75 foizi kombaynlar bilan amalga oshirildi. Oʻtgan mavsumda mehnat inspeksiyasi terimchilarga 1,785 mlrd soʻm toʻlanmagan ish haqini qaytargan.
Oʻzbekistonda paxta terimi avj pallasiga chiqdi: 12-oktabr holatiga koʻra mamlakatda 3,4 mln tonna paxta xomashyosi terib olindi — bu yillik 4,5 mln tonnalik shartnoma rejasining 76 foizi.
Hosil qanday terilmoqda
Terib olingan hosilning qariyb 75 foizi — 2,6 mln tonnasi yuqori unumli kombaynlar yordamida yigʻildi. Qoʻlda esa 848 ming tonna terildi: shundan 174 ming tonnasi dala chetlaridan, 674 ming tonnasi kichik maydonlardan. Terimda qariyb 3 000 yuqori unumli kombayn ishlamoqda, ularning 1 000 dan ortigʻi ijaraga olingan. 12-oktabr kuni bir kunda mashinalar bilan 147 ming tonna paxta terildi.
Mamlakat paxta terimini bosqichma-bosqich mexanizatsiyalashtirmoqda. 2025-yilga kelib hosilning 50 foizdan ortigʻi mashinalarda terilgan boʻlsa, hukumat 2026-yilda bu koʻrsatkichni 70 foizga yetkazishni maqsad qilgan. Terimni mashinaga oʻtkazish koʻp yillar davom etgan majburiy mehnat amaliyotidan voz kechishning asosiy yoʻli hisoblanadi.
Mehnat sharoitlari nazoratda
2026-yilgi terim mavsumida terimchilarning ish haqi va mehnat sharoitlari ustidan nazorat kuchaytirildi. 25-sentabrdan 31-oktabrgacha 65 nafar mutaxassis tasodifiy tanlangan fermalarda ogohlantirishsiz tekshiruvlar oʻtkazmoqda; guruhlar har dushanba va shanba kuni GPS koordinatalari asosida yoʻlga chiqadi va mehnat shartnomalari, ish haqi toʻlovlari hamda sharoitlarni tekshiradi. 2026-yilgi terim oldidan Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) 24–26-avgust kunlari Toshkentda inspektorlar uchun oʻquv mashgʻuloti oʻtkazdi.
Oʻtgan mavsumda Mehnat davlat inspeksiyasi 986 fermani tekshirib, ish haqini toʻlamaganlik uchun 116 mansabdorni jami 397,44 mln soʻm miqdorida jarimaga tortgan edi. Natijada terimchilarga 1,785 mlrd soʻm toʻlanmagan ish haqi qaytarildi. 166 holatda 8 752 terimchining ish haqi kechiktirilgani, 227 holatda 9 075 kishi shartnomasiz ishlagani aniqlangan.
«Inspektorlarimiz ferma rahbarlari bilan birgalikda ishlab muammoni hal qildi va qarzlar toʻliq uzildi», — dedi Kasaba uyushmalari federatsiyasi raisi oʻrinbosari Baxtiyor Maxmadaliyev.
Nega bu muhim
Paxta Oʻzbekiston iqtisodiyotining asosiy tarmoqlaridan biri boʻlib qolmoqda, mamlakat jahonda paxta tolasi yetishtirish boʻyicha beshinchi oʻrinda turadi. Terimni mexanizatsiyalashtirish va mehnat nazorati — yurtning majburiy mehnatdan voz kechish va xalqaro bozorlarda ishonchni tiklash yoʻlidagi qadamlari.
