YUNISEF tadqiqoti: muhojir oilalarda har uchinchi bola uy yumushlari va kichiklarni boqishni zimmasiga olgan
Oʻzbekistonda ota-onasi mehnat muhojiratiga ketgan oilalarda soʻralgan 11–17 yoshli 702 boladan qariyb uchdan biri kattalar bajargan vazifalarni oʻz ustiga olgan; ularning aksariyati maktabni tashlamagan, ammo YUNISEF kayfiyat yomonlashuvini qayd etgan.
Oʻzbekistonda ota-onasi mehnat muhojiratiga ketgan oilalarda bolalar koʻpincha uy yumushlari va kichik ukalarini boqish kabi kattalar vazifalarini oʻz zimmasiga olmoqda. Buni YUNISEF (Birlashgan Millatlar Tashkilotining bolalar jamgʻarmasi) oʻtkazgan «Migratsiyaning Oʻzbekiston bolalariga taʼsiri» tadqiqoti koʻrsatadi.
Tadqiqot nimani koʻrsatdi
Tadqiqot 2019-yil mart–may oylarida mamlakatning toʻrt hududida oʻtkazilgan va migratsiyaning oilalarga taʼsirini oʻrgangan Oʻzbekistondagi ilk tadqiqot boʻlgan. Unda 1 016 vasiy va 702 bola — 11 dan 17 yoshgacha — soʻralgan. Soʻralgan bolalarning qariyb uchdan biri ilgari ota-ona bajargan yumushlarni oʻz ustiga olganini aytgan. Qoʻshimcha mas'uliyat haqida gapirgan 230 boladan 25 foizi endi uka-singillariga qaraydigan boʻlganini bildirgan.
Taʼlimga taʼsiri
Uy yuki ortgan bolalarning 98 foizi shunga qaramay maktabga qatnashda davom etgan. Biroq YUNISEF ortgan uy mas'uliyati bilan bolalarning kayfiyati yomonlashuvi oʻrtasida bogʻliqlik borligini qayd etgan; ota-onadan ajralish va moliyaviy tashvishlar ham qoʻshimcha bosim omillari sifatida koʻrsatilgan.
Keng manzara
2026-yil fevral holatiga koʻra, maktabgacha taʼlim qamrovi mamlakat boʻylab 78 foizga yetgan, ammo 39 tuman va shaharda u hamon 70 foizdan past qolgan. BMT Taraqqiyot dasturining (UNDP) 2026-yilgi sharhiga koʻra, ayollar haq toʻlanmaydigan parvarish ishlariga erkaklarga qaraganda ikki baravardan koʻp vaqt sarflaydi — bu uy yukining koʻp qismi ayollar va qizlar zimmasiga tushishini anglatadi.
Oʻqituvchining kuzatuvi
Bogʻcha tarbiyachisi Mutabar Ruzikulova kichik bolalarni boqishni oʻz zimmasiga olgan bolalardagi oʻzgarishni shunday izohlaydi: «Kichikni boqishni boshlagach, ular odatdan tashqari jiddiy va mustaqil boʻlib qoladi». Tadqiqotda keltirilgan bir qizning soʻzlari esa holatni qisqa ifodalaydi: «Uy yumushlari endi mening yelkamda».
