AQSh grin-kartasi va immigratsiya yo‘llari: DV lotereyasi va boshqalar

AQShda doimiy yashash guvohnomasi — grin-karta (Green Card, rasman Permanent Resident Card) — egasiga mamlakatda doimiy yashash va ishlash huquqini beradi. Uni olishning bir necha qonuniy yo‘li bor. Quyida ushbu yo‘llar AQSh Fuqarolik va immigratsiya xizmatlari (USCIS), Davlat departamenti (State Department) va Federal savdo komissiyasi (FTC) kabi rasmiy manbalar asosida bayon etiladi. Bu — umumiy ma’lumotnoma, yuridik maslahat emas.

Oila orqali

AQSh fuqarosining eng yaqin qarindoshlari (immediate relatives) — turmush o‘rtog‘i, 21 yoshgacha bo‘lgan turmush qurmagan farzandi va 21 yoshdan oshgan fuqaroning ota-onasi — yillik sonli cheklovsiz grin-karta ola oladi. Boshqa oilaviy toifalar (F1–F4) esa cheklangan: masalan, F2A — doimiy rezidentning turmush o‘rtog‘i va yosh farzandlari, F4 — AQSh fuqarosining aka-uka va opa-singillari. USCIS ma’lumotiga ko‘ra, oilaviy imtiyozli toifalar yiliga 226 000 taga cheklangan; eng yaqin qarindoshlar bu cheklovga kirmaydi.

Ish orqali

Mehnat asosidagi grin-kartalar yiliga jami 140 000 taga cheklangan va besh toifaga bo‘linadi: EB-1 — favqulodda iqtidor egalari (fan, san’at, biznes, sport), taniqli professor va tadqiqotchilar; EB-2 — oliy darajali mutaxassislar; EB-3 — malakali ishchilar va bakalavrlar; EB-4 — maxsus immigrantlar (masalan, ayrim din xizmatchilari); EB-5 — investorlar. EB-5 uchun minimal sarmoya 1 050 000 dollar (belgilangan hududlarda — 800 000 dollar).

Reklama

DV (diversifikatsiya) lotereyasi

Diversifikatsiya vizasi (DV) lotereyasi 1990-yilgi Immigratsiya to‘g‘risidagi qonun bilan tashkil etilgan. Har yili 55 000 viza ajratiladi; NACARA qonuni bo‘yicha 5 000 tasi boshqa maqsadga o‘tkazilgani sabab amalda taxminan 50 000 viza qoladi. Hech bir davlat bir yilda jami DV vizalarning 7 foizidan (ya’ni 3 850 tadan) ortig‘ini ololmaydi. G‘oliblar kompyuter orqali tasodifiy tanlanadi va AQShga kam migratsiya qilgan mamlakatlarga ustunlik beriladi.

Ishtirok etish uchun ariza beruvchining tug‘ilgan mamlakati muvofiq (ruxsat etilgan) davlatlar ro‘yxatida bo‘lishi, hamda kamida o‘rta ma’lumoti yoki so‘nggi 5 yilda kamida 2 yil malaka talab qiladigan ishda tajribasi bo‘lishi shart. Lotereyaga qatnashish MUTLAQO BEPUL va faqat rasmiy sayt — dvprogram.state.gov orqali amalga oshiriladi.

O‘zbekiston — DV bo‘yicha dunyoda yetakchi

So‘nggi yillarda O‘zbekiston DV lotereyasida g‘olib chiqqanlar soni bo‘yicha dunyoda birinchi o‘rinda turibdi. Davlat departamenti ma’lumotlariga tayangan xabarlarga ko‘ra, DV-2025 bo‘yicha O‘zbekistondan taxminan 5 564 kishi tanlab olingan — bu Jazoir (5 526) va Rossiyadan (5 519) oldinda, dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkich (natijalar 2025-yil 3-mayda e’lon qilingan). DV-2024 bo‘yicha ham O‘zbekiston ~5 555 kishi bilan birinchi bo‘lgan.

Muhim farq: “tanlab olinganlar” (selectees) — bu lotereyada yutuq chiqqanlar, ammo ularning hammasi ham jarayonni yakunlab vizaga ega bo‘lmaydi. Amalda berilgan vizalar soni ancha kam: masalan, DV-2024 bo‘yicha O‘zbekistonga taxminan 2 830 ta viza berilgan. Ya’ni yutuq chiqishi — vizaning kafolati emas, balki jarayonni boshlash imkoniyati.

Boshpana va qochqin maqomi

AQShda qochqin (refugee) sifatida qabul qilingan shaxs bir yil o‘tgach grin-karta uchun ariza berishi mumkin. Boshpana (asylum) berilgan shaxs ham odatda bir yildan so‘ng grin-kartaga da’vogar bo‘la oladi. Bulardan tashqari VAWA (zo‘ravonlik qurbonlari uchun) va boshqa maxsus toifalar ham mavjud.

Grin-kartadan fuqarolikka

Grin-karta egasi ma’lum shartlar bilan AQSh fuqaroligiga (naturalizatsiya) o‘tishi mumkin. Umumiy qoida: kamida 5 yil doimiy rezident bo‘lish, shu davrda uzluksiz yashash va kamida 30 oy jismonan AQShda bo‘lish, ingliz tili va fuqarolik (civics) imtihonini topshirish, yaxshi axloqiy fazilat va sadoqat qasamyodi. AQSh fuqarosiga turmush qurgan va u bilan yashab kelayotgan shaxslar uchun bu muddat 5 yil emas, 3 yil (kamida 18 oy jismoniy hozirlik bilan).

Firibgarlikdan ehtiyot bo‘ling

Davlat departamenti va FTC (Federal savdo komissiyasi) rasman ogohlantiradi: hukumat DV g‘oliblarini elektron pochta yoki xat orqali xabardor QILMAYDI — natijani faqat dvprogram.state.gov saytidagi Entrant Status Check orqali tekshirish mumkin. Hukumat oldindan pul (chek, pul o‘tkazmasi yoki bank o‘tkazmasi) so‘ramaydi va “kafolatlangan viza” va’da qilmaydi. Faqat rasmiy .gov saytlariga (travel.state.gov, uscis.gov, dvprogram.state.gov) ishoning.

Eslatma

Bu maqola faqat umumiy ma’lumot beradi; immigratsiya qonun-qoidalari va raqamlar vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkin. Aniq shartlarni rasmiy manbalardan yoki litsenziyalangan immigratsiya advokatidan tekshiring. Rasmiy manbalar: USCIS, AQSh Davlat departamenti (travel.state.gov) va FTC.