AQShda haydovchilik guvohnomasi (DMV): qanday olinadi
AQShda haydovchilik guvohnomasini federal hukumat emas, har bir shtatning avtotransport boshqarmasi (DMV) beradi, shuning uchun qoidalar shtatdan shtatga farq qiladi. Umumiy bosqichlar: hujjatlar, nazariy (yozma) imtihon, oʻquv ruxsatnomasi (permit), amaliy (yoʻl) imtihoni. 2025-yil 7-maydan REAL ID talabi kuchga kirgan — ichki reyslarga chiqish va federal binolarga kirish uchun federal standartga mos guvohnoma kerak. Rasmiy manbalar asosida.
AQShda haydovchilik guvohnomasi (driver's license) — nafaqat haydash ruxsati, balki eng koʻp ishlatiladigan shaxsni tasdiqlovchi hujjatdir. Uni federal hukumat emas, har bir shtatning avtotransport boshqarmasi (koʻp joyda DMV deb ataladi) beradi; shuning uchun aniq qoidalar, hujjatlar roʻyxati va narxi shtatdan shtatga farq qiladi. Quyida umumiy tartib faqat faktlar asosida tushuntiriladi.
Kerakli hujjatlar
Guvohnoma olish uchun odatda quyidagilar talab qilinadi: shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport), AQShda qonuniy maqomni koʻrsatuvchi hujjat (viza va I-94, yashil karta va h.k.), ijtimoiy sugʻurta raqami (SSN) yoki uni olishga haqli emasligini tasdiqlovchi xat, hamda yashash joyini tasdiqlovchi ikkita hujjat (ijara shartnomasi, kommunal hisob, bank xati kabi).
Nazariy (yozma) imtihon
Birinchi bosqich — yoʻl harakati qoidalari va belgilari boʻyicha nazariy (yozma yoki kompyuterdagi) imtihon. Baʼzi shtatlar imtihonni bir necha tilda (shu jumladan rus tilida) taklif qiladi. Shuningdek koʻrish qobiliyati (vision) tekshiruvidan oʻtiladi.
Oʻquv ruxsatnomasi (learner's permit)
Nazariy imtihondan oʻtgach, oʻquv ruxsatnomasi (learner's permit) beriladi. U bilan faqat tajribali haydovchi hamrohligida mashina haydash mumkin. Koʻp shtatlar amaliy imtihonga qoʻyishdan oldin ruxsatnomani maʼlum muddat saqlashni (masalan, bir necha hafta yoki oy) talab qiladi.
Amaliy (yoʻl) imtihoni
Keyingi bosqich — amaliy, yaʼni rul ortidagi yoʻl imtihoni (road test). Bunda imtihon oluvchi haydash koʻnikmalarini — qoʻshilish, burilish, parkovka, belgilarga rioya qilishni baholaydi. Undan muvaffaqiyatli oʻtilgach, toʻliq haydovchilik guvohnomasi beriladi.
REAL ID nima
REAL ID — federal standartga mos guvohnoma boʻlib, odatda yuqori burchakda yulduzcha bilan belgilanadi. Uni olish uchun toʻliq ism, tugʻilgan sana, SSN, yashash joyini tasdiqlovchi ikki hujjat va AQShda qonuniy maqom talab qilinadi. 2025-yil 7-maydan AQSh REAL ID talabini qoʻllay boshladi: ichki (mamlakat ichidagi) aviareyslarga chiqish va baʼzi federal binolarga kirish uchun REAL ID yoki pasport kerak.
Oddiy va REAL ID guvohnomalar
Har bir shtat oddiy (standart) guvohnoma hamda REAL ID-ga mos guvohnoma beradi. Aksariyat qonuniy muhojirlar, shu jumladan vaqtinchalik vizadagi va doimiy yashash huquqiga ega shaxslar, maqomiga qarab REAL ID yoki standart guvohnoma olishi mumkin. Baʼzi shtatlarda (masalan, REAL ID-ni faqat fuqarolar yoki doimiy rezidentlarga beradigan joylarda) tanlov cheklangan boʻlishi mumkin.
Qonuniy maqomsiz guvohnomalar
AQShdagi 19 shtat va Kolumbiya okrugi (2026-yil sentabr holatiga koʻra) qonuniy maqomni tasdiqlashni talab qilmasdan standart guvohnoma beradi. Bunday guvohnomalar faqat oʻsha shtat qoidalari boʻyicha haydashga ruxsat beradi, lekin REAL ID standartiga mos emas: 2025-yil 7-maydan beri ular aviareyslarga chiqish uchun qabul qilinmaydi.
Chet el guvohnomasi va yangi kelganlar
Baʼzi shtatlar sayyoh va vaqtincha kelganlarga maʼlum muddat chet el guvohnomasi (yoki xalqaro haydovchilik guvohnomasi bilan birga) haydashga ruxsat beradi. Biroq shtatda doimiy yashay boshlagan shaxs belgilangan muddat ichida oʻsha shtat guvohnomasini olishi shart. Aniq muddat va qoidalarni oʻz shtatingiz DMV sahifasidan tekshirish kerak.
