AQSh talaba vizasi (F-1): qanday ishlaydi va bosqichlari
F-1 akademik talaba vizasi nima, uning M-1 va J-1 dan farqi; qabuldan (I-20) to viza olishgacha boʻlgan bosqichlar (SEVIS I-901 toʻlovi 350 dollar, DS-160, viza toʻlovi 185 dollar, suhbat); moliyaviy taʼminot talabi; ishlash qoidalari (kampusda haftasiga 20 soat, CPT, OPT 12 oy, STEM uchun qoʻshimcha 24 oy); maqom muddati (D/S) va 60 kunlik imtiyozli davr; F-2 oila aʼzolari. AQSh Davlat departamenti, USCIS va ICE (SEVP) rasmiy maʼlumotlariga asoslangan (2026-yil sentabr holatiga).
F-1 — AQShda toʻliq kunlik akademik taʼlim (kollej, universitet, maktab, til kursi) olish uchun beriladigan noimmigrant viza turi. Quyida bu viza nima ekani, uni olish bosqichlari, ishlash qoidalari va maqom muddati faktlar bilan, AQSh Davlat departamenti (travel.state.gov), Ichki xavfsizlik vazirligi (DHS) tarkibidagi USCIS va ICE (Student and Exchange Visitor Program — SEVP) rasmiy maʼlumotlari asosida tushuntiriladi. Barcha raqamlar 2026-yil sentabr holatiga koʻra.
F-1, M-1 va J-1 farqi
F-1 — akademik daraja va til dasturlari uchun; taʼlim muassasasi SEVP tomonidan sertifikatlangan boʻlishi shart. M-1 — kasb-hunar (vokatsion, texnik) dasturlari uchun; M-1 talabalar odatda oʻqish davomida ishlay olmaydi. J-1 — Davlat departamenti boshqaradigan almashinuv dasturlari (BridgeUSA) uchun; homiy (sponsor) talab qilinadi va baʼzi J-1 toifalarida ikki yillik vatanda yashash sharti (INA 212(e)) boʻlishi mumkin. Qisqasi: F-1 — akademik oʻqish, M-1 — kasb-hunar, J-1 — homiylik asosidagi almashinuv.
Bosqichma-bosqich jarayon
1) SEVP-sertifikatli muassasaga qabul qilinasiz va u sizni SEVIS tizimiga kiritib, I-20 shaklini (talaba maqomiga muvofiqlik guvohnomasi) beradi. 2) I-901 SEVIS toʻlovini toʻlaysiz — F-1 uchun 350 dollar (FMJfee.com orqali), kvitansiyani saqlang. 3) DS-160 onlayn arizasini toʻldirasiz va unda I-20 dagi SEVIS raqamini koʻrsatasiz. 4) Viza arizasi (MRV) toʻlovini toʻlaysiz — F/M/J toifalari uchun 185 dollar. 5) AQSh elchixonasi yoki konsulligida suhbatdan oʻtasiz. 6) Ariza maʼqullansa, pasportingizga F-1 vizasi yopishtiriladi. AQShga I-20 dagi dastur boshlanish sanasidan koʻpi bilan 30 kun oldin kirishingiz mumkin. Ikki majburiy davlat toʻlovi jami: 535 dollar (350 + 185); universitet va uchinchi tomon xarajatlari alohida.
Moliyaviy taʼminot (proof of funds)
Ariza beruvchi oʻqish va yashash xarajatlarini qoplashga yetarli mablagʻi borligini, odatda kamida birinchi oʻquv yili uchun, isbotlashi kerak. Talab qilinadigan taxminiy summa I-20 shaklida koʻrsatiladi — u universitet va dasturga qarab farq qiladi, yagona belgilangan davlat raqami yoʻq. Dalil sifatida bank maʼlumotnomasi, homiy kafolati, stipendiya yoki taʼlim krediti maʼqullangani kabi hujjatlar keltiriladi.
Ishlash qoidalari
Kampus ichida ishlash: oʻqish davrida haftasiga 20 soatgacha, taʼtil vaqtida toʻliq kunlik ruxsat etiladi. CPT (Curricular Practical Training) — oʻquv dasturining ajralmas qismi boʻlgan amaliyot; ammo 12 oy va undan ortiq toʻliq kunlik CPT keyingi OPT huquqini bekor qiladi. OPT (Optional Practical Training) — har taʼlim darajasi uchun jami 12 oygacha ish tajribasi. STEM (aniq fanlar, texnologiya, muhandislik, matematika) bitiruvchilari qoʻshimcha 24 oy oladi (jami 36 oygacha) — buning uchun ish beruvchi E-Verify tizimida boʻlishi va ish haftasiga kamida 20 soat, mutaxassislikka mos boʻlishi kerak.
Maqom muddati (D/S) va imtiyozli davr
F-1 talabalar odatda “maqom muddati” (Duration of Status, D/S) asosida qabul qilinadi — ya’ni aniq tugash sanasi emas, balki oʻqish dasturi va ruxsat etilgan amaliyot davomiyligi. Dastur (yoki OPT) tugagach, mamlakatni tark etish, boshqa maqomga oʻtish yoki oʻqishni davom ettirish uchun 60 kunlik imtiyozli davr beriladi. AQShdan ketma-ket 5 oy va undan koʻp tashqarida boʻlish odatda F-1 maqomini bekor qiladi (ruxsat etilgan xorijda oʻqish holatlaridan tashqari). Eslatma: 2026-yilda DHS D/S tartibini belgilangan muddatlar bilan almashtirishni taklif qildi; bu qoida sud jarayonida boʻlib, 2026-yil sentabr holatiga kuchga kirmagan va D/S amalda qolmoqda.
F-2 — oila aʼzolari
F-1 talabaning turmush oʻrtogʻi va 21 yoshga toʻlmagan turmush qurmagan farzandlari F-2 maqomida hamroh boʻlishi mumkin. F-2 hamrohlarga ishlash umuman taqiqlanadi. F-2 farzandlar maktabda (K-12) toʻliq kunlik oʻqishi mumkin; F-2 turmush oʻrtoq va farzandlar oliy taʼlimda faqat qisman (part-time) oʻqishi mumkin — toʻliq kunlik oʻqish uchun oʻz F-1 yoki boshqa maqomiga oʻtish talab qilinadi.
Qaysi idoralar javobgar
DHS tarkibidagi ICE va uning SEVP boʻlimi — muassasalarni sertifikatlaydi, SEVIS tizimini yuritadi va I-901 toʻlovini undiradi. USCIS — OPT/STEM OPT (I-765 shakli), maqomni tiklash va maqom oʻzgartirishni koʻrib chiqadi. AQSh Davlat departamenti Konsullik ishlari boshqarmasi (elchixona/konsulliklar) — DS-160 ni qabul qiladi, MRV toʻlovini undiradi, suhbat oʻtkazadi va vizani beradi. CBP — talabani chegarada qabul qilib, I-94 hujjatini rasmiylashtiradi.
