O‘zbekiston davlat ramzlari: bayroq, gerb va madhiyaning qabul qilinishi

1991-yil 31-avgustda mustaqillikni e’lon qilgan O‘zbekiston keyingi bir yarim yil ichida uchta davlat ramzini — bayroq, gerb va madhiyani qabul qildi. Ular yosh davlatning suverenitet belgisi bo‘lib, milliy o‘ziga xoslik, tarix va qadriyatlarni ifodalaydi. Quyida har bir ramzning qabul qilingan sanasi, ma’nosi va tarkibi rasmiy va ma’lumotnoma manbalari asosida, faktlar bilan bayon etiladi.

Davlat bayrog‘i — 1991-yil 18-noyabr

O‘zbekiston Respublikasi Davlat bayrog‘i 1991-yil 18-noyabrda Oliy Kengash tomonidan tasdiqlandi — u mustaqillikdan keyin qabul qilingan birinchi davlat ramzi bo‘ldi. Bayroq uchta gorizontal yo‘l — ko‘k (havorang), oq va yashildan iborat bo‘lib, ular ikki ingichka qizil chiziq (yo‘l) bilan ajratilgan.

Ranglar ma’nosi: ko‘k rang — musaffo osmon va toza suv ramzi, shuningdek turkiy xalqlarning an’anaviy rangi; oq rang — tinchlik, poklik va omad belgisi; yashil rang — tabiat, yangi hayot va hosildorlik; qizil chiziqlar esa hayotiy kuch ramzi. Bayroqning yuqori (ko‘k) qismida oq yarim oy va uch qatorda joylashgan o‘n ikkita oq besh qirrali yulduz bor. Yarim oy — yangi mustaqil davlatning tug‘ilishi va tarixiy an’ana ramzi; o‘n ikki yulduz esa yil oylari va zodiak burjlariga, o‘rta asr O‘zbekistonida rivojlangan astronomiya an’anasiga ishora qiladi.

Reklama

Davlat gerbi — 1992-yil 2-iyul

O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi 1992-yil 2-iyulda Oliy Kengashning 10-sessiyasida qabul qilindi. Gerbning markazida qanotlarini yozib turgan afsonaviy Humo qushi tasvirlangan — u baxt, tinchlik va erksevarlik ramzi hisoblanadi.

Gerbdagi boshqa ramzlar: qadam-ba-qadam ko‘tarilayotgan quyosh, tog‘lar va yashil vodiy; vodiydan oqib o‘tuvchi ikki daryo — Amudaryo va Sirdaryo; chap tomonda paxta, o‘ng tomonda bug‘doy boshoqlaridan iborat gulchambar. Paxta va bug‘doy mamlakat farovonligi va boyligini ifodalaydi; ularni bog‘lab turgan O‘zbekiston bayrog‘i rangidagi lenta esa respublikada yashovchi turli xalqlarning birligini bildiradi. Gerbning yuqorisida sakkiz qirrali yulduz ichida yarim oy va yulduz — bu islom an’anasi va milliy o‘ziga xoslik belgisi.

Davlat madhiyasi — 1992-yil 10-dekabr

O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi 1992-yil 10-dekabrda Oliy Kengashning 11-sessiyasida qabul qilindi. Madhiya musiqasini bastakor Mutal Burhonov yozgan — bu kuy avval O‘zbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi madhiyasi uchun (1947-yilda) yaratilgan bo‘lib, mustaqillikdan keyin ham saqlab qolindi. Madhiyaning yangi matnini esa xalq shoiri Abdulla Oripov yozdi.

Ramzlar va Mustaqillik maydoni

Davlat ramzlaridagi obrazlar poytaxt Toshkentning me’morligida ham aks etgan. Mustaqillik maydonidagi “Ezgulik” arkasi ustida gerbdagi Humo qushi timsolidagi laylaklar o‘rnatilgan; maydondagi Mustaqillik monumenti tepasida esa O‘zbekiston xaritasi tushirilgan globus bor. Bu ramzlar milliy bayramlar va rasmiy marosimlarda markaziy o‘rin tutadi.

Qonuniy asos

Uch ramzning qabul qilinishi 1991-yil 31-avgustdagi mustaqillik e’lonidan keyingi davlat qurilishi jarayonining bir qismi edi. 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan O‘zbekiston Konstitutsiyasi davlat ramzlari — bayroq, gerb va madhiyani konstitutsiyaviy darajada mustahkamladi. Ramzlarning batafsil tavsifi va ulardan foydalanish tartibi alohida qonunlar bilan belgilangan.

Eslatma

Bu maqola davlat ramzlari tarixi bo‘yicha faktlarga asoslanadi. Sanalar va tavsiflar rasmiy manbalarga muvofiq keltirilgan. Manbalar: O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy sayti (president.uz) — Davlat ramzlari; Wikipedia (Flag of Uzbekistan; Emblem of Uzbekistan; State Anthem of Uzbekistan); Britannica (Flag of Uzbekistan).