O‘zbekiston Suriyaga tarixdagi birinchi elchisini tayinladi
Ayubxon Yunusov ishonch yorliqlari nusxasini Suriya tashqi ishlar vaziri As’ad ash-Shayboniyga topshirdi. Tomonlar savdo-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo qo‘mita va siyosiy maslahatlashuvlar mexanizmini tuzishni muhokama qildi.
2026-yil 7-sentabr kuni e’lon qilingan ma’lumotga ko‘ra, Ayubxon Yunusov O‘zbekistonning Suriyadagi birinchi elchisi bo‘ldi. U ishonch yorliqlari nusxasini Suriya Arab Respublikasi tashqi ishlar vaziri As’ad ash-Shayboniyga topshirdi.
Yunusov 2024-yil fevralidan Quvaytdagi, 2025-yil oktabridan esa Iroqdagi O‘zbekiston elchisi vazifasini bajarib keladi. Uning qarorgohi Quvayt shahrida joylashgan — ya’ni Suriya bo‘yicha vakolat ham o‘rindoshlik asosida beriladi.
Uchrashuvda nima muhokama qilindi
Tomonlar ikki tomonlama hamkorlikning bir necha mexanizmini tashkil etishni muhokama qildi. Ular orasida savdo-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha o‘zbek-suriya hukumatlararo qo‘mitasi va ikki davlat tashqi ishlar vazirliklari o‘rtasida siyosiy maslahatlashuvlar mexanizmi bor.
- Savdo-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo qo‘mita tuzish
- Tashqi ishlar vazirliklari o‘rtasida siyosiy maslahatlashuvlar mexanizmi
- Qo‘shimcha qo‘shma tashabbuslarni amalga oshirish
Suriya Markaziy Osiyo davlatlari, xususan O‘zbekiston bilan munosabatlarni rivojlantirishga katta ahamiyat beradi.
— As’ad ash-Shayboniy, Suriya tashqi ishlar vaziri (Gazeta.uz tarjimasidan, 07.09.2026)
Suriya tashqi ishlar vaziri O‘zbekiston tomonidan ilgari ko‘rsatilgan yordam va qo‘llab-quvvatlash uchun minnatdorlik bildirdi.
Elchi haqida
Ayubxon Yunusov Quvaytga tayinlanishidan oldin Tashqi ishlar vazirligining Konsullik-huquqiy departamenti boshlig‘i bo‘lib ishlagan. U Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti, Misrdagi Al-Azhar universiteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti hamda Toshkent davlat yuridik institutini tamomlagan.
Uning mutaxassisliklari — xalqaro huquq, islomshunoslik va arab filologiyasi. 2003-yildan buyon Tashqi ishlar vazirligi tizimida ishlaydi: markaziy apparatda, Saudiya Arabistonidagi elchixonada, Jidda va Dubaydagi bosh konsulliklarda faoliyat yuritgan.
Raqamlarda
- Elchi: Ayubxon Yunusov
- Qarorgoh: Quvayt shahri
- Quvaytdagi vakolat: 2024-yil fevralidan
- Iroqdagi vakolat: 2025-yil oktabridan
- Suriya bo‘yicha: tarixdagi birinchi O‘zbekiston elchisi
- Ishonch yorliqlari topshirilgan sana: 2026-yil sentabr
Suriyaning yangi diplomatik ochiqligi
Suriya so‘nggi ikki yil ichida bir qator davlatlar bilan diplomatik munosabatlarni tiklamoqda. Damashqda Saudiya Arabistoni, Braziliya, Janubiy Koreya va boshqa davlatlarning yangi elchilari ishonch yorliqlarini topshirdi.
As’ad ash-Shayboniy Suriyaning tashqi ishlar vaziri lavozimini 2024-yil dekabrida Bashar Asad hukumati ag‘darilganidan keyin tuzilgan o‘tish davri hukumatida egalladi. Shundan buyon u Yaqin Sharq, Yevropa va Osiyo davlatlari bilan munosabatlarni tiklash bo‘yicha faoliyat olib bormoqda.
O‘zbekiston–Suriya aloqalari
O‘zbekiston bilan Suriya o‘rtasidagi diplomatik munosabatlar mustaqillikdan keyin o‘rnatilgan, biroq Damashqda O‘zbekiston elchixonasi ochilmagan va elchi tayinlanmagan edi. Ikki davlat o‘rtasidagi aloqalar uzoq vaqt minimal darajada qolgan.
Suriyadagi urush yillarida Markaziy Osiyo davlatlari uchun eng dolzarb masala — mintaqadan jangari guruhlarga qo‘shilgan fuqarolar va ularning oilalari muammosi bo‘ldi. O‘zbekiston 2019-yildan buyon “Mehr” deb nomlangan bir necha operatsiya doirasida Suriya va Iroqdan ayollar va bolalarni vatanga qaytargan.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu operatsiyalar doirasida qaytarilganlar reabilitatsiya dasturlaridan o‘tkazilgan. Aynan shu yo‘nalishdagi hamkorlik ikki davlat o‘rtasidagi aloqalarning amaliy asosini tashkil etib kelgan.
Savdo va iqtisodiy jihat
Hozirda O‘zbekiston va Suriya o‘rtasidagi savdo hajmi juda kichik. Urush yillarida Suriya iqtisodiyoti va infratuzilmasi katta zarar ko‘rgan; mamlakat xalqaro sanksiyalar rejimi ostida qolgan edi.
Hukumatlararo qo‘mita tuzish taklifi — savdo aloqalarini tizimli asosga o‘tkazish urinishi. Qo‘mitaning tashkil etilish muddati va tarkibi bo‘yicha rasmiy ma’lumot e’lon qilinmagan.
Kontekst
Diplomatik amaliyot: ishonch yorliqlari nima
Ishonch yorliqlari — bir davlat rahbari tomonidan imzolanadigan va elchining o‘z davlati nomidan vakillik qilish vakolatini tasdiqlovchi rasmiy hujjat. Xalqaro amaliyotda elchi avval hujjatning nusxasini qabul qiluvchi davlat tashqi ishlar vazirligiga topshiradi, asl nusxa esa keyinroq davlat rahbariga taqdim etiladi.
Nusxa topshirilgan paytdan boshlab elchi ish yuritishni boshlashi mumkin, biroq to‘liq rasmiy maqom asl nusxa topshirilgandan keyin kuchga kiradi. Ayubxon Yunusovning Damashqdagi marosimi shu birinchi bosqichga tegishli.
O‘rindoshlik asosidagi tayinlov — ya’ni bir elchining bir necha davlatga vakillik qilishi — kichik va o‘rta davlatlar diplomatiyasida keng tarqalgan amaliyot. Bu elchixona ochish xarajatlarini kamaytiradi, ammo kunlik ishning hajmini cheklaydi.
Markaziy Osiyo va Suriya
Suriyadagi hokimiyat almashinuvidan keyin Markaziy Osiyo davlatlari Damashq bilan aloqalarni bosqichma-bosqich tiklamoqda. Mintaqa uchun bu masala ikki jihatdan muhim: birinchidan, xavfsizlik — Suriyadagi jangari guruhlar safida mintaqadan chiqqan fuqarolar bo‘lgan; ikkinchidan, tiklanish bozori — qurilish, energetika va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetkazib berish imkoniyatlari.
O‘zbekiston 2019-yildan buyon Suriya va Iroqdan fuqarolarini qaytarish bo‘yicha bir necha operatsiya o‘tkazgan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, qaytarilganlarning asosiy qismi ayollar va bolalar bo‘lgan; ular uchun reabilitatsiya va ijtimoiy moslashuv dasturlari tashkil etilgan.
Bu operatsiyalar xalqaro tashkilotlar tomonidan qayd etilgan va Markaziy Osiyo davlatlari tajribasi boshqa mamlakatlar uchun namuna sifatida muhokama qilingan.
Yaqin Sharq yo‘nalishi
O‘zbekistonning Yaqin Sharq siyosati so‘nggi yillarda faollashdi. Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari va Qatar mamlakatga energetika, logistika va ko‘chmas mulk sohalarida investitsiya kiritmoqda. Masjid va ziyorat turizmi yo‘nalishi bo‘yicha ham hamkorlik rivojlanmoqda.
Sentabr oyi boshida O‘zbekistonning yettita muzeyidan olingan noyob eksponatlar Dohada ko‘rgazmaga qo‘yildi. Bu — madaniy diplomatiya yo‘nalishidagi tadbirlardan biri.
Nima aniq emas
Rasmiy e’lonlarda Damashqda O‘zbekiston elchixonasi ochilishi rejalashtirilganmi yoki yo‘qmi ko‘rsatilmagan. Hukumatlararo qo‘mitaning tashkil etilish sanasi, tarkibi va birinchi majlis vaqti ham e’lon qilinmagan.
Ikki davlat o‘rtasidagi savdo aylanmasi bo‘yicha yangilangan rasmiy statistika mavjud emas.
O‘zbekiston so‘nggi yillarda Yaqin Sharq yo‘nalishidagi diplomatik faolligini oshirmoqda. Sentabr oyi boshida yetti o‘zbek muzeyining noyob eksponatlari Dohada ko‘rgazmaga qo‘yildi. Xalij davlatlari — Saudiya Arabistoni, BAA va Qatar — O‘zbekistonga investitsiya kirituvchi asosiy sheriklar qatoriga kiradi.
Suriyaning yangi diplomatik davri
Suriya 2024-yil dekabrida hokimiyat almashinuvidan keyin xalqaro munosabatlarni bosqichma-bosqich tiklamoqda. Damashqda Saudiya Arabistoni, Braziliya, Janubiy Koreya va boshqa davlatlarning yangi elchilari ishonch yorliqlarini topshirdi.
As’ad ash-Shayboniy tashqi ishlar vaziri lavozimini o‘tish davri hukumatida egalladi. Shundan buyon u Yaqin Sharq, Yevropa va Osiyo davlatlari bilan munosabatlarni tiklash bo‘yicha faoliyat olib bormoqda.
Uchrashuvda suriyalik vazir mamlakat Markaziy Osiyo davlatlari, xususan O‘zbekiston bilan munosabatlarni rivojlantirishga katta ahamiyat berishini bildirdi va ilgari ko‘rsatilgan yordam uchun minnatdorlik izhor qildi.
Suriyaga elchi tayinlanishi Markaziy Osiyo davlatlarining Damashq bilan munosabatlarni tiklash jarayonidagi qadamlaridan biri hisoblanadi. Elchi qarorgohi Quvaytda qolgani esa hozircha Damashqda to‘liq elchixona ochilmaganini ko‘rsatadi.
Ishonch yorliqlarining nusxasi topshirilishi diplomatik amaliyotda dastlabki bosqich hisoblanadi; asl nusxa odatda davlat rahbariga taqdim etiladi.