Pokiston Afgʻonistonga zarba berdi — Oʻzbekiston va qoʻshnilar nega jim turdi
1-oktabr kuni Pokiston Afgʻonistonning Kunar va Helmand viloyatlariga zarba berdi. Xitoy, Tojikiston va Oʻzbekiston Islomobodni qoʻllab-quvvatlamadi — Toshkent chegara va Transafgʻon temir yoʻli manfaatlarini afzal koʻrmoqda.
2026-yil 1-oktabr kuni (chorshanbadan payshanbaga oʻtar kechasi) Pokiston Afgʻonistonning sharqdagi Kunar (Shultan va Chugʻam tumanlari) va janubdagi Helmand (Garmser) viloyatlariga havodan zarba berdi. Islomobod operatsiyani «Gʻazab-Lil-Haq» deb atab, uning Tehrik-e Tolibon Pokiston (TTP) va Baloch jangarilarining lagerlariga qaratilganini bildirdi. Bu sentabr oʻrtasidan beri uchinchi zarba edi.
Qurbon raqamlari qarama-qarshi: Pokiston Axborot vazirligi 22 «terrorchi» yoʻq qilinganini daʼvo qildi va fuqaro qurbonlarini tan olmadi; Tolibon rasmiy vakili Zabihulloh Mujohid 9 fuqaro halok boʻlgani, 11 kishi yaralangani va 3 uy vayron qilinganini aytdi. BMTning Afgʻonistondagi missiyasi (UNAMA) taxminan 10 fuqaro, asosan bolalar halok boʻlganini xabar qildi. UNAMA maʼlumotiga koʻra, 2026-yil boshidan chegaradagi zoʻravonlik 1 100 dan ortiq fuqaro qurbonga olib kelgan.
Qoʻshnilar nega qoʻllamadi
5-oktabr kuni Moskvada oʻtgan «Moskva formati» uchrashuvi yagona qoʻshma bayonotsiz yakunlandi — Afgʻoniston va Pokiston terrorizm masalasidagi til ustida kelisholmadi. Xitoy, Tojikiston va Oʻzbekiston yagona terrorizmga qarshi matnni majburan qabul qildirmadi, yaʼni Islomobodni qoʻllab-quvvatlamadi. Rossiya vakili Zamir Kabulov: «Yakuniy qoʻshma bayonotni tayyorlashda afgʻon va pokistonlik hamkasblar oʻrtasidagi ziddiyatga duch keldik».
Oʻzbekiston nuqtai nazari
The Diplomat tahliliga koʻra, Oʻzbekiston Afgʻoniston bilan atigi 144 km chegaradosh va Toshkentni tashvishga soladigan jangari guruhlarning chegara ortidan zarba berish qobiliyati cheklangan — shu bois tahdid kichik va nazorat qilinadigan deb baholanmoqda.
Bundan tashqari, Oʻzbekiston $4,8 mlrdlik Transafgʻon (UAP) temir yoʻliga — Termiz orqali Mozori Sharif va Xaybar dovoni orqali Pokiston portlariga chiqadigan yoʻlga — ustuvorlik beradi. «Notinchlik emas, savdo» manfaati Toshkentni betaraf qolib, Kobul bilan munosabatni silliq saqlashga undaydi.
