Qozog‘iston birinchi atom elektr stansiyasini quradi: Rosatom bilan $16,5 mlrdlik shartnoma
3-sentabr 2026 kuni Rosatom va KNPP Qozog‘istonning birinchi AESi uchun EPC shartnomasini imzoladi. Balxash bo‘yida 2 × VVER-1200 (2 400 MVt) quriladi; Rossiya loyihaning ~85% ini moliyalashtiradi.
2026-yil 3-sentabr kuni Vladivostokdagi Sharqiy iqtisodiy forum chetida Rossiyaning davlat atom korporatsiyasi Rosatom (sho‘ba korxonasi Atomstroyexport orqali) va Kazakhstan Nuclear Power Plants (KNPP) Qozog‘istonning birinchi atom elektr stansiyasi uchun EPC (loyihalash, ta’minlash, qurilish) shartnomasini imzoladi.
Qayerda va qanday
Stansiya Almaty viloyati, Jambil tumanidagi Ulken qishlog‘i yaqinida, Balxash ko‘li bo‘yida quriladi. Loyihada III+ avlodga mansub ikkita VVER-1200 reaktori ko‘zda tutilgan bo‘lib, umumiy quvvati 2 400 MVt ni tashkil etadi. Rosatom xalqaro konsorsiumni boshqaradi va to‘liq qurilish tsiklini ta’minlaydi.
Narx va moliyalashtirish
Manbalarga ko‘ra, loyihaning taxminiy qiymati ~$16,4–16,5 milliard (shundan ~$14,4 mlrd ikki blok uchun, ~$2 mlrd fizik xavfsizlik va ijtimoiy infratuzilma uchun). Rossiya stansiyaning taxminan 85% ini davlat eksport krediti orqali «juda qulay shartlar»da moliyalashtirishi kutilmoqda; Qozog‘iston Atom energiyasi agentligi raisi Almasadam Satqaliyev may oyida shartlar «Qozog‘iston uchun juda qulay» ekanini aytgan edi.
Muddatlar
Qurilish 2027-yilda boshlanishi rejalashtirilgan; birinchi blok World Nuclear News ma’lumotiga ko‘ra taxminan 2034-yilda ishga tushadi, to‘liq yakunlanish esa 2035–2036-yillarga to‘g‘ri keladi (manbalar birinchi blok/yakunlanish sanasida biroz farq qiladi — WNN 2034, TASS/rasmiylar 2035–2036).
Nega quriladi
AES qurilishi 2024-yilgi umumxalq referendumida ma’qullangan, 2026-yil may oyida esa hukumatlararo bitim imzolangan edi. Loyiha asosi sifatida elektr taqchilligi ko‘rsatiladi: Times of Central Asia ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yil yanvarda taqchillik taxminan 5,7 mlrd kVt·soatga yetgan.
Rossiya bog‘liqligi va Xitoy omili
Shartnoma Qozog‘istonning Rossiyaga energetik bog‘liqligini chuqurlashtiradi. Shu bilan birga Astana ikkinchi va uchinchi stansiyalar uchun Xitoyning CNNC kompaniyasi bilan muzokara olib bormoqda — bu manbalarni diversifikatsiya qilishga urinish sifatida talqin qilinadi.
Imzolangan hujjat Qozog‘iston bilan hamkorligimizda yangi bosqichni belgilaydi.
— Aleksey Lixachyov, Rosatom bosh direktori (Vladivostok, 3-sentabr 2026)
Raqamlarda
- Reaktorlar: 2 × VVER-1200 (III+ avlod), 2 400 MVt
- Taxminiy narx: ~$16,4–16,5 mlrd
- Rossiya moliyalashi: ~85% (eksport krediti)
- Qurilish boshlanishi: 2027
- Birinchi blok: ~2034 (to‘liq: ~2035–2036)
- Joylashuv: Ulken, Balxash ko‘li, Almaty viloyati
- Elektr taqchilligi (yanv 2025): ~5,7 mlrd kVt·soat
- 2/3-stansiya: Xitoy (CNNC) bilan muzokarada
- Referendum: 2024 (ma’qullangan)
