Olmaotada besh faolga hukm: «Aqo‘rdani egallashga urinish» ishi bo‘yicha 5–5,5 yildan qamoq

2026-yil 8-sentabr kuni Olmaotaning Almali tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudi besh nafar fuqaro faolini aybdor deb topdi va ularni ozodlikdan mahrum qilishga hukm qildi.

Vlast va Fergana nashrlari ma’lumotiga ko‘ra, Qaysar O‘zbek va Talg‘at Ashirov 5,5 yildan, Asqar Nurmag‘an, Abduali Tag‘ay va Duysenbek Jaqashev 5 yildan qamoq jazosini oldi.

Prokuror sud muhokamasida beshala sudlanuvchi uchun sakkiz yildan o‘rta xavfsizlikdagi muassasada jazo o‘tashni so‘ragan edi.

Ayblov nima deydi

Ayblov xulosasiga ko‘ra, sudlanuvchilar 2025-yil yanvardan iyungacha yashirin uchrashuvlar o‘tkazgan va WhatsApp messenjerida «Qayrat Team» nomli guruh yaratgan.

Prokuratura ularni Ostonada ommaviy tartibsizliklar uyushtirib, hokimiyatni va prezident rezidensiyasi — Aqo‘rdani egallashni rejalashtirganlikda aybladi.

Sud beshala sudlanuvchini quyidagi moddalar bo‘yicha aybdor deb topdi:

• hokimiyatni zo‘rlik bilan egallash yoki ushlab turishni targ‘ib qilish (guruh tarkibida)
• zo‘ravonlik, mol-mulkni yo‘q qilish va hokimiyat vakillariga qarshilik ko‘rsatish bilan bog‘liq ommaviy tartibsizliklarga tayyorgarlik ko‘rish va uyushtirish

Qaysar O‘zbek va Talg‘at Ashirovga qo‘shimcha ravishda portlovchi moddalarni guruh tarkibida noqonuniy egallash, saqlash va tashish ayblovi qo‘yilgan.

Himoya tomoni

Sud jarayoni fevral oyida boshlanganda beshala sudlanuvchi ham o‘ziga qo‘yilgan barcha ayblovlar bo‘yicha aybini tan olmagan edi.

Sud majlislari yopiq tarzda o‘tkazildi. Prokuratura bunday qarorni guvohlar xavfsizligi bilan izohladi; himoyachilar esa jarayonning yopiqligini tanqid qildi.

Ular oshkoralikni xohlamaydi. Hammani shovqinsiz va tezda yopmoqchi.

— Janara Balgabayeva, himoyachi advokat (Vlast va Fergana yozuvlari tarjimasidan, sentabr 2026)

Ikki sudlanuvchining advokatlari «Ozodlik» radiosiga bergan izohida xavfsizlik xizmatlari faollarning qarashlarini bo‘lishgandek ko‘rsatgan shaxslardan foydalanganini va ularni huquqbuzarlikka undaganini aytgan. Bu da’volar sud tomonidan qabul qilinmadi.

Raqamlarda

• Hukm sanasi: 8-sentabr 2026
• Sud: Olmaota shahri Almali tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudi
• Sudlanuvchilar: 5 kishi
• Qaysar O‘zbek — 5,5 yil; Talg‘at Ashirov — 5,5 yil
• Asqar Nurmag‘an, Abduali Tag‘ay, Duysenbek Jaqashev — 5 yildan
• Prokuror so‘ragan muddat: har biriga 8 yil
• Ayblovdagi davr: 2025-yil yanvar – iyun
• Portlovchi moddalar bo‘yicha ayblov: 2 kishiga

Reaksiya

Ish inson huquqlari tashkilotlari va faollar e’tiborini tortdi. The Diplomat nashri ma’lumotiga ko‘ra, huquq himoyachilari hukmdan keyin bayonotlar e’lon qildi.

Sudlanganlarning bir qismi ilgari mamlakatdagi turli fuqarolik namoyishlarida qatnashgan.

Fon

Bu Qozog‘istonda «hokimiyatni egallashga urinish» yo‘nalishidagi yagona ish emas. 2026-yil aprel oyida Sinszyandagi vaziyatga qarshi tinch namoyish bo‘yicha 19 nafar faol sudlangan edi; o‘shanda Amnesty International va Human Rights Watch hukmni tanqid qilgan.

Qozog‘iston rasmiylari bunday ishlarni qonuniy tartibda ko‘rilgan jinoyat ishlari deb baholaydi. Sud qarori ustidan yuqori instansiyaga shikoyat berilishi mumkin; apellyatsiya bo‘yicha ma’lumot e’lon qilinmagan.