Qozogʻistonda AQSh koʻmagida radiatsiyani kuzatish markazi ochildi
Times of Central Asia maʼlumotiga koʻra, Qozogʻiston Atom energetikasi agentligi 2-oktabrda radiatsiyani kuzatish va yadroviy favqulodda vaziyatlarga javobni muvofiqlashtirish markazini ochdi. Markaz AQSh NNSA koʻmagida tashkil etilgan.
Qozogʻiston radiatsiyani kuzatish hamda yadroviy va radiologik favqulodda vaziyatlarga javob choralarini muvofiqlashtirish markazini ochdi. Times of Central Asia maʼlumotiga koʻra, markaz 2026-yil 2-oktabrda ish boshlagan va uni Qozogʻiston Atom energetikasi agentligi boshqaradi. Markaz AQSh Energetika vazirligining Milliy yadro xavfsizligi boshqarmasi (NNSA) koʻmagida tashkil etilgan.
Markaz nima qiladi
Markazning vazifalari — radiatsiya maʼlumotlarini qabul qilish va tahlil qilish, davlat idoralari oʻrtasida axborot almashinuvini taʼminlash, favqulodda vaziyatlarda idoralararo harakatlarni muvofiqlashtirish, shuningdek mutaxassislarni tayyorlash va amaliy mashqlar oʻtkazishdir. Birlamchi manbada markazning rasmiy nomi va joylashuv shahri koʻrsatilmagan.
Ogʻir yadro oʻtmishi
Qozogʻistonning yadro tarixi ogʻir: Semipalatinsk sinov poligonida 1949–1989-yillarda 456 ta yadro sinovi oʻtkazilgan (340 tasi yer ostida, 116 tasi atmosferada); mahalliy ekspertlar baholashicha, taxminan 1,5 million kishi radiatsiya taʼsiriga uchragan. Poligon 1991-yil 29-avgustda yopilgan.
Uran va yangi AES
Qozogʻiston jahondagi eng yirik uran ishlab chiqaruvchi davlat boʻlib, 2024-yilda qariyb 23 270 tonna uran qazib oldi — bu jahon taʼminotining taxminan 38 foizi. 2024-yil 6-oktabrdagi referendumda aholining 71,12 foizi (ishtirok — 63,66%) mamlakatning birinchi atom elektr stansiyasini qurishni maʼqulladi; birinchi AES Balxash koʻli boʻyidagi Ulken qishlogʻi yaqinida qurilishi rejalashtirilgan.
