Samarqandda tarixdagi eng yirik Shaxmat olimpiadasi: 400 jamoa, 1 980 shaxmatchi
46-Jahon shaxmat olimpiadasi 15–27-sentabr kunlari Samarqandda o‘tkaziladi. FIDE ma’lumotiga ko‘ra, ishtirokchi jamoalar soni 2024-yilgi Budapesht rekordidan 20 taga ko‘p. O‘zbekiston erkaklar terma jamoasi uchinchi raqamli favorit sifatida start oladi.
2026-yil 15-sentabrdan 27-sentabrgacha Samarqandda Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tashkil etadigan 46-Jahon shaxmat olimpiadasi bo‘lib o‘tadi. Ochilish marosimi 15-sentabrga, yakuniy tur esa 27-sentabrga belgilangan.
FIDE ma’lumotiga ko‘ra, musobaqada 400 ta jamoa ishtirok etadi: ochiq turnirda 208 ta, ayollar turnirida 192 ta jamoa. Bu — olimpiada tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkich.
Oldingi rekord 2024-yilda Budapeshtda qayd etilgan edi — o‘shanda 380 ta jamoa qatnashgan. Samarqand turniri shu bilan tarixdagi eng yirik shaxmat olimpiadasiga aylanadi.
Raqamlarda
- Olimpiada tartib raqami: 46-chi
- Sana: 15–27-sentabr 2026
- Shahar: Samarqand, O‘zbekiston
- Jami jamoalar: 400 ta (rekord)
- Ochiq turnir: 208 jamoa
- Ayollar turniri: 192 jamoa
- Kutilayotgan ishtirokchilar: 1 980 nafar
- Ochiq turnirda: 1 032 shaxmatchi
- Ayollar turnirida: 948 shaxmatchi
- Oldingi rekord: 380 jamoa (Budapesht, 2024)
Tashkilotchilar ma’lumotiga ko‘ra, jami ishtirokchilar soni 1 980 nafarni tashkil etishi kutilmoqda — ochiq turnirda 1 032, ayollar turnirida 948 shaxmatchi.
Favoritlar
Ochiq turnirda AQSh terma jamoasi birinchi raqamli favorit sifatida start oladi; jamoa tarkibida Fabiano Karuana bor. Hindiston 2024-yilgi Budapesht olimpiadasi chempioni sifatida musobaqaga kiradi. Xitoy va Germaniya ham asosiy da’vogarlar qatorida.
O‘zbekiston erkaklar terma jamoasi umumiy tasnifda uchinchi o‘rinda joylashgan. Mezbonlar olimpiadada uchta jamoa bilan ishtirok etadi.
Ayollar turnirida Hindiston amaldagi chempion hisoblanadi. Gruziya, Xitoy, Qozog‘iston va AQSh jamoalari ham medal uchun kurashuvchilar qatoriga kiritilgan.
O‘zbekiston tarkibi
O‘zbekiston asosiy erkaklar jamoasining yetakchilaridan biri — 20 yoshli Javohir Sindarov. Uning reytingi 2778 ochkoni tashkil etadi; bu — olimpiada ishtirokchilari orasida ikkinchi eng yuqori ko‘rsatkich.
Jamoada 21 yoshli Nodirbek Abdusattorov ham bor. Birinchi taxtada kim o‘ynashi masalasi ochilishgacha e’lon qilinmadi.
Qaror allaqachon qabul qilingan, ammo u hali e’lon qilinmagan.
— Rustam Qosimjonov, O‘zbekiston erkaklar terma jamoasi kapitani (Gazeta.uz tarjimasidan, 14.09.2026)
O‘zbekiston birinchi ayollar terma jamoasi tasnifda 13-o‘rinni egallaydi. Jamoa tarkibida Afruza Hamdamova, Gulruhbegim Tohirjonova va Umida Omonova bor.
Har bir jamoa medal haqida o‘ylayapti.
— Nafisa Mo‘minova, O‘zbekiston ayollar terma jamoasi kapitani (Gazeta.uz tarjimasidan, 14.09.2026)
Sindarovning yutug‘i
Olimpiada arafasida Javohir Sindarov Global Chess League turniri yakunida birinchi taxtadagi eng yaxshi shaxmatchi deb topildi. U bu ko‘rsatkich bo‘yicha Magnus Karlsendan oldinda turdi.
Sindarov — 2778 reyting bilan O‘zbekiston tarixidagi eng yuqori reytingga ega shaxmatchilardan biri. U 2018-yilda 12 yosh 10 oyligida xalqaro grossmeyster unvonini olgan edi.
O‘zbekiston shaxmatining so‘nggi yillari
O‘zbekiston erkaklar terma jamoasi 2022-yilda Chennayda (Hindiston) o‘tgan 44-Shaxmat olimpiadasida oltin medalni qo‘lga kiritgan edi. O‘sha jamoaning asosiy tarkibi hozirgi terma jamoa yadrosini tashkil etadi.
2023-yilda Nodirbek Abdusattorov Jahon rapid chempionatida g‘olib chiqqan; 2021-yilda esa u Jahon rapid chempionatida eng yosh chempion bo‘lgan edi. So‘nggi yillarda O‘zbekiston shaxmatchilari xalqaro turnirlarda muntazam yuqori natijalar ko‘rsatmoqda.
Samarqand mezbon sifatida
Samarqand so‘nggi yillarda yirik xalqaro tadbirlarga mezbonlik qilmoqda. 2022-yilda shaharda ShHT sammiti o‘tkazilgan, 2023-yilda esa BMT Jahon turizm tashkilotining Bosh assambleyasi bo‘lib o‘tgan. 2026-yil may oyida shaharda Osiyo taraqqiyot bankining Kritik minerallar bo‘yicha moliyalashtirish sheriklik fondi rasman ishga tushirilgan edi.
Shaxmat olimpiadasi ikki yilda bir marta o‘tkaziladi va FIDE ning eng yirik jamoaviy musobaqasi hisoblanadi. Musobaqada har bir mamlakat bittadan jamoa bilan qatnashadi; mezbon davlat qo‘shimcha jamoalar qo‘yish huquqiga ega.
Tizim va qoidalar
Olimpiada Shveytsariya tizimi bo‘yicha 11 turda o‘tkaziladi. Har bir jamoa to‘rt taxtada o‘ynaydi; g‘alaba uchun jamoa ochkosi beriladi. Teng natija holatida qo‘shimcha mezonlar qo‘llaniladi.
Ochiq turnir va ayollar turniri alohida o‘tkaziladi; ochiq turnirda ayol shaxmatchilar ham qatnashishi mumkin.
Kontekst
Olimpiada qanday o‘tkaziladi
Shaxmat olimpiadasi Shveytsariya tizimi bo‘yicha 11 turda o‘tkaziladi. Har bir jamoa to‘rt taxtada o‘ynaydi va zaxirada bitta shaxmatchiga ega bo‘ladi. Har bir turda jamoalar ochko soni yaqin bo‘lgan raqiblar bilan juftlashtiriladi.
G‘alaba uchun jamoa ochkosi beriladi; teng natija holatida qo‘shimcha mezonlar — jumladan alohida taxtalardagi natijalar yig‘indisi qo‘llaniladi. Ochiq turnir va ayollar turniri alohida o‘tkaziladi; ochiq turnirda ayol shaxmatchilar ham qatnashishi mumkin.
Musobaqa FIDE — Xalqaro shaxmat federatsiyasi tomonidan tashkil etiladi va ikki yilda bir marta o‘tkaziladi. Har bir mamlakat bittadan jamoa bilan qatnashadi; mezbon davlat qo‘shimcha jamoalar qo‘yish huquqiga ega. Shu sababli O‘zbekiston erkaklar bo‘yicha uchta jamoa bilan ishtirok etadi.
Ishtirokchi jamoalar tasnifi
Ochiq turnirda AQSh terma jamoasi birinchi raqamli favorit sifatida start oladi; jamoa tarkibida Fabiano Karuana bor. Hindiston 2024-yilgi Budapesht olimpiadasi chempioni sifatida musobaqaga kiradi. Xitoy va Germaniya ham asosiy da’vogarlar qatorida.
O‘zbekiston asosiy erkaklar jamoasi umumiy tasnifda uchinchi o‘rinda joylashgan. Ayollar turnirida Hindiston amaldagi chempion hisoblanadi; Gruziya, Xitoy, Qozog‘iston va AQSh jamoalari ham medal uchun kurashuvchilar qatoriga kiritilgan.
O‘zbekiston shaxmatining yuksalishi
O‘zbekiston erkaklar terma jamoasi 2022-yilda Chennayda (Hindiston) o‘tgan 44-Shaxmat olimpiadasida oltin medalni qo‘lga kiritgan edi. O‘sha jamoaning asosiy tarkibi hozirgi terma jamoa yadrosini tashkil etadi.
Nodirbek Abdusattorov 2021-yilda Jahon rapid chempionatida eng yosh chempion bo‘lgan. Javohir Sindarov 2018-yilda 12 yosh 10 oyligida xalqaro grossmeyster unvonini olgan; bu ko‘rsatkich shaxmat tarixidagi eng yosh grossmeysterlar ro‘yxatiga kirgan.
Olimpiada arafasida Sindarov Global Chess League turniri yakunida birinchi taxtadagi eng yaxshi shaxmatchi deb topildi va bu ko‘rsatkich bo‘yicha Magnus Karlsendan oldinda turdi.
Samarqand mezbon sifatida
Samarqand so‘nggi yillarda yirik xalqaro tadbirlarga mezbonlik qilmoqda. 2022-yilda shaharda Shanxay hamkorlik tashkiloti sammiti o‘tkazilgan; 2023-yilda BMT Jahon turizm tashkilotining Bosh assambleyasi bo‘lib o‘tgan.
2026-yil may oyida shaharda Osiyo taraqqiyot bankining Kritik minerallardan ishlab chiqarishga moliyalashtirish sheriklik fondi rasman ishga tushirilgan edi.
Shaxmat olimpiadasi 1927-yildan buyon o‘tkazib kelinadi. Sobiq Ittifoq va keyinchalik Rossiya jamoalari uzoq yillar hukmronlik qilgan; so‘nggi ikki o‘n yillikda esa Hindiston, Xitoy, AQSh, Armaniston va O‘zbekiston kabi davlatlar oldingi o‘ringa chiqdi.
Shaxmat olimpiadasi 1927-yildan buyon o‘tkazib kelinadi. Sobiq Ittifoq va keyinchalik Rossiya jamoalari uzoq yillar hukmronlik qilgan; so‘nggi ikki o‘n yillikda esa Hindiston, Xitoy, AQSh, Armaniston va O‘zbekiston kabi davlatlar oldingi o‘ringa chiqdi.
Musobaqa natijalari 27-sentabrdan keyin aniq bo‘ladi. Turnirning barcha turlari FIDE rasmiy platformalarida onlayn tarjima qilinadi.