Tojikiston Rossiya yoqilgʻi inqirozi fonida Erondan neft soʻramoqda
Dushanbe Erondan jami 2,55 mln tonna neft va yoqilgʻi soʻradi. Bu — Rossiyadagi yoqilgʻi tanqisligiga qarshi favqulodda choraq, lekin AQSh ikkilamchi sanksiyalari xavfini tugʻdiradi.
Tojikiston Rossiyadagi yoqilgʻi inqirozi fonida Eronga yuzlandi va undan neft hamda yoqilgʻi soʻradi. Bu favqulodda choraq Dushanbeni AQSh ikkilamchi sanksiyalari xavfi ostiga qoʻyadi.
Nima soʻraldi
Times of Central Asia va Asia-Plus maʼlumotiga koʻra, Tojikiston Erondan jami 2,55 mln tonna neft va yoqilgʻi soʻradi: 2 mln tonna xom neft, 300 ming tonna dizel, 150 ming tonna benzin va 100 ming tonna aviayoqilgʻi. Energetika va suv resurslari vazirligi yetkazib berish avgust oxirida boshlanganini tasdiqladi, biroq hajm, narx yoki yoʻnalishni oshkor qilmadi. Yakuniy shartnoma hali imzolanmagan: 15-avgustda Tehronda tojik va eron vazirlari uchrashib, uzoq muddatli yetkazib berishni tayyorlash uchun ishchi guruh tuzdi.
Rossiyadagi inqiroz
Sabab — Rossiyadagi yoqilgʻi tanqisligi. Ukraina dronlari rus neftni qayta ishlash zavodlariga uzoq hujum qilgach, Rossiya benzin, dizel va aviakerosin eksportini taqiqladi (aviayoqilgʻi uchun taqiq 1-iyun–30-noyabr 2026). Markaziy Osiyo bu yoqilgʻiga qattiq bogʻliq: Ozodlik radiosi maʼlumotiga koʻra, 2026-yil birinchi yarmida Tojikiston import qilgan 599,5 ming tonna neft mahsulotining 91,1 foizi Rossiyadan kelgan.
Sanksiya xavfi
Erondan neft sotib olish Tojikistonni AQSh ikkilamchi sanksiyalari (Executive Order 13846) ostiga qoʻyishi mumkin. Markaziy Osiyo tahlilchisi Edvard Lemon (Oxus Society for Central Asian Affairs prezidenti) Ozodlikka 2-oktabrda shunday dedi: «Eron Tojikistonga neft sota boshlagani haqidagi xabar Dushanbe va Tehron munosabatlari iliyotgan paytga toʻgʻri keldi — ular yaqinlashmoqda». Tojikiston va Eron umumiy chegaraga ega emas, shuning uchun yetkazib berish uchinchi davlatlar orqali temir yoʻlda amalga oshirilishi kerak.
