AQSh, Ogayo: gaitilik muhojirlar himoyasiz qolgach, Springfild shahri boʻshay boshladi
Tramp ma'muriyati gaitiliklar uchun Vaqtinchalik himoya maqomini (TPS) bekor qilgach, qariyb 15 ming muhojir yashaydigan Springfild shahrida ishchilar kamayib, ba'zi bizneslar yopila boshladi.
AQShning Ogayo shtatidagi Springfild shahri soʻnggi oʻn yillikda minglab gaitilik muhojirlarni qabul qilgan — ular zavod va omborlardagi ish oʻrinlarini toʻldirib, shahar iqtisodiyotini jonlantirgan edi. Hozir esa, Tramp ma'muriyati gaitiliklar uchun Vaqtinchalik himoya maqomini (TPS) bekor qilgach, shahar aksincha jarayonni — aholi va ishchilarning kamayishini — boshdan kechirmoqda.
Nima boʻldi
2026-yil iyun oxirida AQSh Oliy sudi Tramp ma'muriyatiga gaitiliklar uchun TPSni bekor qilishga ruxsat berdi. Qarorni Ichki xavfsizlik vaziri Kristi Noem e'lon qilgandi. Himoya mamlakat boʻylab qariyb 330 000 gaitilikka taalluqli boʻlib, u 2026-yil 27-iyul kuni rasman tugadi.
Raqamlar
Ohio Capital Journal ma'lumotiga koʻra, Springfilddan kamida besh nafar gaitilik Gaitiga deportatsiya qilingan. 27-iyuldan buyon shaharda 50 dan ortiq kishi Ichki xavfsizlik vazirligidan ICE idorasiga chaqiruv xatini olgan. Gaitining Milliy migratsiya idorasiga koʻra, 20-avgust–17-sentabr oraligʻida AQShdan Gaitiga 470 dan ortiq kishi qaytarilgan — ular orasida boshpana soʻrovi hal etilmaganlar ham bor.
2024-yildagi yolgʻon ayblov
2024-yilgi saylovoldi munozarasida Donald Tramp Springfild muhojirlari uy hayvonlarini yeyayotgani haqida da'vo qilgan, bu da'voni oʻsha paytda bir qator siyosatchilar takrorlagandi. Springfild politsiyasi va mahalliy amaldorlar buni rad etdi: shahar politsiyasi uy hayvonlariga muhojirlar tomonidan zarar yetkazilgani haqida biror ishonchli xabar yoʻqligini bildirgan. Snopes, CNN va boshqa manbalar bu ma'lumotni asossiz deb topdi.
Gaitidagi xavf
AQSh Davlat departamentida Gaiti boʻyicha eng yuqori — 4-darajali «Sayohat qilmang» ogohlantiruvi kuchda; sabab sifatida jinoyatchilik, oʻgʻirlab ketish, terrorizm va notinchlik koʻrsatilgan. BMTning Gaitidagi integratsiyalashgan idorasi ma'lumotiga koʻra, 1-aprel–30-iyun oraligʻida mamlakatda kamida 1 408 kishi halok boʻlgan, 656 kishi jarohatlangan. Human Rights Watch ma'lumotiga koʻra, deportatsiya reyslari oyiga bir martadan haftasiga bir martaga koʻpaygan va poytaxt Port-o-Prens aeroporti xavfli boʻlgani uchun samolyotlar ikkinchi yirik shahar — Kap-Aitienga qoʻnmoqda.
Ma'muriyatning pozitsiyasi va qonunchilik
Ichki xavfsizlik vazirligi TPS boshidanoq «vaqtinchalik» chora ekanini ta'kidladi; vazir Kristi Noem Gaitidagi sharoit fuqarolar xavfsiz qaytishi mumkin boʻlgan darajada yaxshilanganini bildirdi. AQSh Vakillar palatasi aprel oyida gaitiliklar uchun himoyani 2029-yilgacha uzaytirishga ovoz bergan edi; biroq qonun loyihasi Senatda toʻxtab qoldi, Oq uy esa prezident uni veto qilishini aytdi.
Shaharga ta'siri
Noaniqlik tufayli koʻplab gaitilik oilalar shaharni tark etmoqda yoki uylaridan kam chiqmoqda. Natijada ishchi kuchi kamaydi, gaitilik jamoaga xizmat qilgan ba'zi bizneslar, jumladan Rose Goute Creole restorani, eshiklarini yopdi. Mahalliy tadbirkorlar oshpaz, idish-tovoq yuvuvchi va enaga topish qiyinlashganidan shikoyat qilmoqda.
Nega bu muhim
Springfild voqeasi AQShdagi immigratsiya siyosatining butun jamoalarni qanday oʻzgartirishi mumkinligini koʻrsatadi. Bu masala Qoʻshma Shtatlardagi, jumladan Kaliforniyadagi oʻzbek diasporasi uchun ham dolzarb: maqom, viza va deportatsiya qoidalaridagi oʻzgarishlar har qanday muhojir jamoasining hayotiga bevosita ta'sir qiladi.
