Oʻzbekistonda birinchi islomiy bank litsenziyasi berildi: Open Bank va 1 mlrd dollarlik reja
Markaziy bank 23-oktabr kuni Open Bankka mamlakatdagi birinchi islomiy bank litsenziyasini berdi. Mana qonuniy asos, ruxsat etilgan shariatga muvofiq xizmatlar va davlatning 2026–2030-yillarga moʻljallangan jalb rejasi — faqat tekshirilgan faktlar asosida.
Oʻzbekiston Markaziy banki 23-oktabr kuni Open Bank aksiyadorlik jamiyatiga mamlakatdagi birinchi islomiy bank litsenziyasini berdi. Regulyatorning hay'ati tomonidan maʼqullangan va 1-I raqami bilan rasmiylashtirilgan ushbu qaror 26-oktabrda eʼlon qilindi. Bu — Oʻzbekistonda islomiy bank faoliyatini yoʻlga qoʻyish boʻyicha birinchi amaliy qadam.
Qonuniy asos
Litsenziyadan oldin islomiy bank faoliyati uchun huquqiy asos yaratuvchi qonun qabul qilindi. Prezident Shavkat Mirziyoyev imzolagan hujjat 2026-yil 29-iyunda kuchga kirdi va «Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida»gi qonunga islomiy moliya operatsiyalarini koʻzda tutuvchi qoidalarni kiritdi. Qonun shariatga muvofiq moliyaviy vositalarni huquqiy jihatdan tan oladi.
Ruxsat etilgan xizmatlar
Litsenziya bankka bir qator islomiy moliyalashtirish usullarini qoʻllash huquqini beradi: murobaha (muddatli savdo asosida moliyalashtirish), musharaka (hamkorlikdagi sarmoya), mudoraba (foydani boʻlishishga asoslangan sheriklik), vakola (vakillik shartnomasi), salam (tovar uchun oldindan toʻlov) va ijara (islomiy lizing).
Markaziy bankning roli
Qonunga koʻra, Markaziy bank islomiy moliya standartlarini tasdiqlash va oʻz huzurida Islomiy moliya kengashini tashkil etish vakolatiga ega. Islomiy bank xizmatlarini koʻrsatuvchi tashkilotlar esa operatsiyalarining shariatga muvofiqligini taʼminlash uchun oʻzlarining shariat (dindorlik) kengashlarini tuzishi shart.
Moliyaviy qamrov va reja
Islohot dini uchun anʼanaviy bank xizmatlaridan chetda yurgan fuqarolar va biznes uchun moliyaga kirishni kengaytirishga qaratilgan. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Oʻzbekiston 2026–2030-yillarda islomiy bank tizimi orqali qariyb 1 milliard dollar sarmoya va omonat jalb qilishni rejalashtirmoqda.
Kontekst
Islomiy bank litsenziyasi Oʻzbekistonning islomiy moliya ekotizimini bosqichma-bosqich shakllantirish siyosatining davomidir; mamlakatda sukuk (islomiy obligatsiyalar) va takaful (islomiy sugʻurta) kabi vositalar ustida ham ish olib borilmoqda. Litsenziya berilishi bilan tizim endi amaliy bosqichga oʻtdi.
