Xalqaro Amnistiya: Tailand ikki uygʻur erkakni Xitoyga zoʻrlab qaytarmasin
Oʻn bir yildan koʻproq ushlab turilgan ikki uygʻur Xitoyga qaytarilishdan qoʻrqmoqda; huquq himoyachilari qiynoq va bedarak yoʻqolish xavfidan ogohlantiryapti.

Tailandda oʻn bir yildan koʻproq ushlab turilgan ikki uygʻur erkak Xitoyga zoʻrlab qaytarilish arafasida turibdi. The Washington Post maʼlumotiga koʻra, yigirma olti va oʻttiz besh yoshli bu ikki erkak Xitoyga qaytarilsa qiynoq yoki tazyiqqa uchrashdan qoʻrqib, oʻtgan hafta omma oldida maktub chop etdi.
Ular kim?
Bu ikki kishi 2014-yil 13-martda Xitoyning Shinjon-Uygʻur avtonom oʻlkasidan quvgʻin va tazyiqdan qochib kelganidan soʻng Tailand hokimiyati tomonidan ayblovsiz hibsga olingan 300 dan ortiq uygʻurdan qolgan besh kishidan ikkitasidir.
Amnesty International maʼlumotiga koʻra, 2026-yil 21-oktabrda ulardan ikkitasi qirol afvi bilan qamoqdan chiqarilib, Bangkokdagi immigratsiya hibsxonasiga (IDC) oʻtkazildi. Oʻshandan beri Tailand hokimiyati ularni advokatlari, fuqarolik jamiyati tashkilotlari va Tailand Milliy inson huquqlari komissiyasi bilan uchrashishiga toʻsqinlik qilib kelmoqda.
Oʻtgan yilgi 40 kishi
2025-yil fevralida Tailand 40 uygʻurni Xitoyga qaytargan edi; bu qadam xalqaro miqyosda keng qoralangandi. Hozirgi ikki kishining ishida esa Tailand sud yoʻli bilan qaror qabul qilinishini aytmoqda.
Tailand va Xitoy pozitsiyasi
Tailand hukumati, agar Xitoy bu ikki kishini qaytarishni istasa, rasmiy ekstraditsiya soʻrovi berishi kerakligini, masala sudda koʻrilishini va erkaklar oʻzini himoya qila olishini bildirdi. Xitoy esa Shinjondagi qatagʻonlarga oid ayblovlarni doimiy ravishda rad etib keladi va u yerga qaytarilganlarga yaxshi muomala qilinishini taʼkidlaydi.
Amnistiya chaqirigʻi
Xalqaro Amnistiya Bosh kotibi Anyes Kallamar bayonot berdi: «Tailand hokimiyati bu ikki uygʻur erkakni Xitoyga zoʻrlab qaytarish rejalarini zudlik bilan toʻxtatishi shart — u yerda ularni qiynoq, oʻzboshimchalik bilan hibsga olish va bedarak yoʻqolish real xavfi kutyapti.»

