AQShda firibgarlik va aldovdan oʻzingizni qanday himoya qilish kerak: muhojirlarga qaratilgan tuzoqlar

AQShga yangi kelgan odamlar firibgarlar uchun eng oson nishonlardan biri hisoblanadi. Buning sabablari: til bilan bogʻliq qiyinchiliklar, AQSh davlat idoralari qanday ishlashini bilmaslik va immigratsiya maqomi borasidagi qoʻrquv. Federal savdo komissiyasi (FTC) va boshqa rasmiy idoralarning koʻrsatmalariga koʻra, firibgarlarning koʻpchiligi bir xil uslublardan foydalanadi, shuning uchun bu belgilarni bilgan odam oʻzini himoya qila oladi.

Nega yangi kelganlar nishonga olinadi

Firibgarlar qurbonning sarosimaga tushishiga va shoshilishiga tayanadi. Yangi kelgan odam ingliz tilini toʻliq bilmasligi, qaysi idora nima qilishini aniq tasavvur qilmasligi va maqomi borasida xavotir olishi mumkin. Firibgarlar aynan shu qoʻrquvdan foydalanib, odamni oʻylab koʻrishga vaqt bermaslikka harakat qiladi.

Oʻzini davlat idorasi deb koʻrsatuvchi firibgarlar

FTCga koʻra, firibgarlar oʻzini IRS, SSA yoki immigratsiya idorasi xodimi qilib koʻrsatishi mumkin. Ular raqamingizni «tekshirish» yoki Ijtimoiy taʼminot raqamingiz «toʻxtatilgani» haqida aytishi mumkin. Qoʻngʻiroq raqami (caller ID) soxtalashtirilishi mumkin, shuning uchun ekranda davlat idorasi koʻrinsa ham, bu firibgarlik boʻlishi mumkin. Haqiqiy davlat idorasi sizga qoʻngʻiroq qilib, darhol toʻlovni yoki shaxsiy maʼlumotni talab qilmaydi.

Reklama

IRS (Soliq xizmati) nomidan firibgarlik

IRSning rasmiy maʼlumotiga koʻra, IRS odatda birinchi aloqani oddiy pochta orqali oʻrnatadi. IRS shaxsiy yoki moliyaviy maʼlumot soʻrab elektron pochta, SMS yoki ijtimoiy tarmoq orqali birinchi boʻlib bogʻlanmaydi. IRS oldindan yozib olingan shoshilinch yoki tahdidli xabarlar qoldirmaydi. Agar qoʻngʻiroq qiluvchi sizni hibsga olish, deportatsiya yoki litsenziyani bekor qilish bilan qoʻrqitsa, bu firibgarlik. Bunday qoʻngʻiroqni phishing@irs.gov manziliga va Soliq maʼmuriyati boʻyicha Bosh inspektorga (TIGTA) xabar bering.

SSA (Ijtimoiy taʼminot) nomidan firibgarlik

SSA Bosh inspektori idorasi (OIG)ga koʻra, Ijtimoiy taʼminot boshqarmasi sizni darhol harakat qilishga tahdid qilmaydi, qoʻrqitmaydi yoki majburlamaydi. Hech bir haqiqiy davlat xodimi nishon yoki guvohnoma suratlarini yubormaydi, sovgʻa kartasi, oltin, kriptovalyuta, bank oʻtkazmasi yoki naqd pul soʻramaydi va hibs bilan qoʻrqitmaydi. Raqamingiz «jinoiy faoliyat tufayli toʻxtatilishi» haqidagi xat yoki elektron pochta firibgarlikdir. Oʻzingizni himoya qilish uchun ssa.gov saytida «my Social Security» hisobini oching.

Immigratsiya xizmatlari va «notario» firibgarligi

USCISga koʻra, AQShda «notario publico» immigratsiya boʻyicha huquqiy xizmat koʻrsatishga vakolatli emas. Baʼzi mamlakatlarda «notario» maxsus vakolatli huquqshunos boʻlsa-da, AQShda notarius advokat emas va immigratsiya ishlarida sizni himoya qila olmaydi. Faqat litsenziyali advokat yoki Adliya vazirligi (DOJ) tan olgan tashkilotning akkreditatsiyalangan vakili sizga huquqiy maslahat bera oladi va ishingizda vakillik qila oladi.

Qonuniy yordamni qanday topish mumkin

USCIS koʻrsatmasiga koʻra, advokat litsenziyasini Amerika advokatlar assotsiatsiyasi (ABA) orqali yoki shtat advokatlar kollegiyasi orqali tekshirish mumkin; akkreditatsiyalangan vakilni esa Immigratsiya boʻyicha ijroiya idorasi (EOIR) roʻyxatidan tekshirish mumkin. Natijani «kafolatlaydigan» yoki ishni tezlashtirishni vaʼda qiladigan odamlardan ehtiyot boʻling. uscis.gov — yagona rasmiy sayt; USCIS bilan bogʻliqdek koʻrinib, haq oladigan soxta saytlardan saqlaning va sayt manzili .gov bilan tugashiga ishonch hosil qiling.

Texnik yordam va fishing tuzoqlari

FTCga koʻra, kompyuteringizda «xavf bor» deb qoʻrqitib, biror raqamga qoʻngʻiroq qilishni soʻraydigan shoshilinch oynalar (pop-up) texnik yordam firibgarligining belgisidir. Haqiqiy texnologiya kompaniyalarining xavfsizlik ogohlantirishlari hech qachon telefon raqamiga qoʻngʻiroq qilishni soʻramaydi. Bunday oynadagi havolani bosmang va raqamga qoʻngʻiroq qilmang. Xuddi shunday, elektron pochta yoki SMSdagi (fishing va smishing) havolalar orqali parol yoki toʻlov maʼlumotini bermang.

Toʻlov usuli — eng muhim ogohlantiruvchi belgi

FTCga koʻra, firibgarlar pulni kuzatib boʻlmaydigan va qaytarib boʻlmaydigan usulda toʻlashni soʻraydi: sovgʻa kartasi, bank oʻtkazmasi, toʻlov ilovasi yoki kriptovalyuta orqali. Hech bir haqiqiy korxona yoki davlat idorasi sovgʻa kartasi (masalan, Google Play yoki Apple) raqamlarini aytishni yoki kriptovalyutada toʻlashni talab qilmaydi. Kimdir ushbu usullardan birini talab qilsa va «buni sir saqlang» desa, bu har doim firibgarlik.

Qanday tekshirish kerak

Rasmiy idoralarning koʻrsatmasiga koʻra, kutilmagan qoʻngʻiroq, SMS, elektron pochta yoki xat kelganda toʻxtab, avval firibgarlik deb oʻylash lozim. Qoʻngʻiroq qiluvchi bergan raqamga ishonmang. Buning oʻrniga idoraning rasmiy saytidagi (masalan, irs.gov, ssa.gov, uscis.gov) yoki rasmiy hujjatdagi raqam orqali oʻzingiz bogʻlanib, maʼlumotni tekshiring.

Hujjat va maʼlumotlaringizni himoya qilish

SSA OIG koʻrsatmasiga koʻra, sizga birinchi boʻlib bogʻlangan har qanday odamga Ijtimoiy taʼminot raqamingizni (SSN) bermang, soʻrov qanchalik oddiy koʻrinsa ham. Ijtimoiy taʼminot raqami, A-raqami, parollar va shaxsiy maʼlumotlarni ehtiyotkorlik bilan saqlang. Rasmiy hisoblaringizda ikki bosqichli tasdiqlash (2FA) yoqilishi himoyani kuchaytiradi.

Agar firibgarlikka uchrasangiz — qayerga xabar berish kerak

Firibgarlikni FTCga ReportFraud.ftc.gov saytida xabar bering. Internet orqali firibgarlik boʻlsa, FBIning Internet jinoyatlari markaziga ic3.gov saytida ariza topshiring. Shaxs maʼlumotlari oʻgʻirlangan boʻlsa, IdentityTheft.gov saytida xabar berib, tiklanish rejasini oling. Immigratsiya firibgarligi haqida USCISga xabar bering — bu arizangiz yoki ishingizga taʼsir qilmaydi. Qoʻshimcha ravishda tegishli idoraga (IRS, SSA) toʻgʻridan-toʻgʻri xabar bering.