Toqayev BRIKS sammiti chetida AQSh maxsus vakili Serjio Gor bilan uchrashdi

2026-yil 12-sentabr kuni Yangi Dehlida o‘tayotgan 18-BRIKS sammiti chetida Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev AQSh Prezidentining Janubiy va Markaziy Osiyo bo‘yicha maxsus vakili Serjio Gor bilan uchrashdi.

Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, Gor AQSh Prezidenti Donald Trampning shaxsiy tabrigini yetkazdi — tabrik Qozog‘iston mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan bildirilgan.

Nima muhokama qilindi

Suhbatning asosiy qismi Qozog‘iston va AQSh o‘rtasidagi strategik sheriklikni rivojlantirishga bag‘ishlandi. Alohida e’tibor sun’iy intellekt va raqamlashtirish sohasidagi hamkorlikka qaratildi.

Tomonlar shuningdek Toqayevning dekabr oyida Mayamida o‘tkaziladigan G20 sammitida ishtirok etishi masalasini muhokama qildi.

Biz chiroyli so‘zlarni emas, balki o‘zaro hamkorligimizni ilgari siljituvchi aniq natijalar va amaliy qadamlarni afzal ko‘ramiz.

— Qasim-Jomart Toqayev, Qozog‘iston Prezidenti (The Times of Central Asia tarjimasidan, 12.09.2026)

Toqayev AQSh Prezidentiga minnatdorlik bildirdi va uni Qozog‘istonga tashrif buyurishga taklif qilganini takrorladi.

Raqamlarda

• Uchrashuv sanasi: 12-sentabr 2026
• Joy: Yangi Dehli, 18-BRIKS sammiti chetida
• AQSh vakili: Serjio Gor — Janubiy va Markaziy Osiyo bo‘yicha maxsus vakil
• Sabab: Qozog‘iston mustaqilligining 35 yilligi
• Muhokama mavzulari: sun’iy intellekt, raqamlashtirish, G20 sammiti
• G20 sammiti: 2026-yil dekabr, Mayami

AQSh–Markaziy Osiyo aloqalarining jadallashuvi

Uchrashuv AQSh va Markaziy Osiyo rasmiylari o‘rtasidagi aloqalar jadallashuvi fonida bo‘lib o‘tdi. Iyun oyida Serjio Gor Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri bilan uchrashgan edi.

Shu oyda Toqayev AQSh Xalqaro taraqqiyot moliya korporatsiyasi (DFC) rahbari Ben Blek bilan kritik minerallar va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bo‘yicha muzokara o‘tkazgan. Iyul oyida esa Toqayev va Tramp o‘rtasida telefon suhbati bo‘lib o‘tdi.

9-sentabr kuni Ashxobodda C5+1 formati kotibiyatining yig‘ilishi o‘tkazildi. C5+1 — AQSh va Markaziy Osiyoning beshta davlati o‘rtasidagi muvofiqlashtiruv formati bo‘lib, u 2015-yildan buyon faoliyat yuritadi.

Kritik minerallar konteksti

So‘nggi ikki yilda AQShning Markaziy Osiyo yo‘nalishidagi diplomatiyasida kritik minerallar mavzusi markaziy o‘rin egalladi. 2026-yil fevral oyida AQSh va O‘zbekiston kritik minerallar bo‘yicha qo‘shma investitsiya ramkasini imzolagan edi.

Qozog‘iston uran, xromit, titan, berilliy, tantal va rux zaxiralariga ega. Mamlakat dunyodagi eng yirik uran ishlab chiqaruvchi davlat hisoblanadi; O‘zbekiston esa uran ishlab chiqarish bo‘yicha beshinchi o‘rinda turadi.

BRIKS sammiti

18-BRIKS sammiti 12–13-sentabr kunlari Yangi Dehlidagi “Bharat Mandapam” markazida o‘tkazildi. Sammit Hindiston raisligida “Barqarorlik, innovatsiya, hamkorlik va barqaror taraqqiyot uchun qurish” mavzusida bo‘lib o‘tdi.

Qozog‘iston BRIKSga a’zo emas; Toqayev sammitda mehmon sifatida qatnashdi. Sammit chetida u Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi bilan ham ikki tomonlama uchrashuv o‘tkazdi.

Ko‘p vektorli siyosat

Qozog‘iston rasmiy ravishda ko‘p vektorli tashqi siyosat yuritadi: mamlakat bir vaqtning o‘zida Rossiya boshchiligidagi Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi va Jamoaviy xavfsizlik shartnomasi tashkilotiga a’zo, Xitoy bilan “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusi doirasida hamkorlik qiladi va G‘arb davlatlari bilan iqtisodiy aloqalarni rivojlantiradi.

2-sentabr kuni Toqayev Muxtar Tleuberdini tashqi ishlar vaziri etib tayinladi. Tleuberdi bu lavozimni 2019–2023-yillarda ham egallagan; so‘nggi uch yil davomida u Avstriyada va Venadagi xalqaro tashkilotlarda Qozog‘istonga vakillik qilgan edi. U Yermek Ko‘sherbayev o‘rniga tayinlandi.

Tayinlov mamlakat siyosiy tizimi qayta qurilishi — bir palatali Qurultoy parlamentining ishga tushishi bilan bir davrga to‘g‘ri keldi.

Kontekst

C5+1 formati

C5+1 — AQSh va Markaziy Osiyoning beshta davlati: Qozog‘iston, O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston o‘rtasidagi muvofiqlashtiruv formati. U 2015-yilda Samarqandda tashkil etilgan va dastlab tashqi ishlar vazirlari darajasida ishlagan.

9-sentabr kuni Ashxobodda formatning kotibiyati yig‘ilishi o‘tkazildi. Format doirasida xavfsizlik, iqtisodiyot, energetika va atrof-muhit yo‘nalishlari bo‘yicha ishchi guruhlar faoliyat yuritadi.

So‘nggi yillarda C5+1 kun tartibida kritik minerallar mavzusi markaziy o‘rin egalladi. 2026-yil fevral oyida AQSh va O‘zbekiston kritik minerallar bo‘yicha qo‘shma investitsiya ramkasini imzolagan edi; hujjat AQSh Xalqaro taraqqiyot moliya korporatsiyasi (DFC) orqali amalga oshiriladi.

Serjio Gor kim

Serjio Gor — AQSh Prezidentining Janubiy va Markaziy Osiyo bo‘yicha maxsus vakili. Uning vakolat doirasiga Hindiston, Pokiston, Afg‘oniston va Markaziy Osiyoning beshta davlati kiradi.

Iyun oyida Gor Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri bilan uchrashgan edi. Shu oyda Toqayev DFC rahbari Ben Blek bilan kritik minerallar va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bo‘yicha muzokara o‘tkazdi; iyul oyida esa Toqayev va Tramp o‘rtasida telefon suhbati bo‘lib o‘tdi.

Kritik minerallar bo‘yicha raqobat

Markaziy Osiyo kritik minerallar zaxiralari bo‘yicha bir necha yirik o‘yinchining diqqat markazida. Qozog‘iston uran, xromit, titan, berilliy, tantal va rux zaxiralariga ega; mamlakatda Satbayev universiteti qoshida nodir yer metallari bo‘yicha qo‘shma tadqiqot markazi tashkil etilgan.

O‘zbekiston 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan 4,2 milliard dollarlik kritik minerallar dasturini e’lon qilgan; dasturga 120 ta loyiha kiritilgan. Maqsadlar orasida yuqori tozalikdagi selen, tellur va reniy ishlab chiqarish bor.

14-sentabr kuni Seulda Janubiy Koreya Prezidenti Li Che Myon Osiyo taraqqiyot banki prezidenti Masato Kanda bilan uchrashdi; Korea Eximbank va K-SURE banki tashkil etgan moliyalashtirish fondiga 500 million dollardan ajratish majburiyatini oldi.

Qozog‘istonning ko‘p vektorli siyosati

Qozog‘iston rasmiy ravishda ko‘p vektorli tashqi siyosat yuritadi. Mamlakat Rossiya boshchiligidagi Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi va Jamoaviy xavfsizlik shartnomasi tashkilotiga a’zo; Xitoy bilan “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusi doirasida hamkorlik qiladi; ayni paytda G‘arb davlatlari bilan iqtisodiy aloqalarni rivojlantiradi.

Toqayev 12-sentabr kuni BRIKS sammitida mehmon sifatida qatnashdi; sammit chetida u Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi bilan ham ikki tomonlama uchrashuv o‘tkazdi. Qozog‘iston BRIKSga a’zo emas.

Qozog‘iston ichki siyosatidagi o‘zgarishlar

2-sentabr kuni Toqayev Muxtar Tleuberdini tashqi ishlar vaziri etib tayinladi. Tleuberdi bu lavozimni 2019–2023-yillarda ham egallagan; so‘nggi uch yil davomida u Avstriyada va Venadagi xalqaro tashkilotlarda Qozog‘istonga vakillik qilgan edi.

U 2025-yil sentabridan buyon vazirlikni boshqarib kelgan Yermek Ko‘sherbayev o‘rniga tayinlandi. Tayinlov mamlakat siyosiy tizimi qayta qurilishi — bir palatali Qurultoy parlamentining ishga tushishi bilan bir davrga to‘g‘ri keldi va shu bosqichdagi birinchi yirik kadrlar qarorlaridan biri bo‘ldi.

Toqayev oktabr oyida xalqqa murojaat qilishini e’lon qilgan; murojaatda mamlakatning maqsad va ustuvorliklari bayon etilishi kutilmoqda.

Dekabrdagi jadval

Uchrashuvda Toqayevning dekabr oyida Mayamida o‘tkaziladigan G20 sammitida ishtirok etishi masalasi muhokama qilindi. Qozog‘iston G20 a’zosi emas; mamlakat rahbari sammitga taklif etilgan mehmon sifatida qatnashishi ko‘zda tutilgan.

Shu davrda Qozog‘iston mustaqilligining 35 yilligi nishonlanadi. Serjio Gor uchrashuvda AQSh Prezidenti Donald Trampning shu munosabat bilan bildirgan shaxsiy tabrigini yetkazdi.

AQSh Prezidentining Qozog‘istonga tashrifi sanasi bo‘yicha rasmiy ma’lumot e’lon qilinmagan.

Toqayev 11-sentabr kuni Ostonada Jahon ko‘chmanchilar o‘yinlari g‘oliblarini taqdirlash marosimida oktabr oyida xalqqa murojaat qilishini e’lon qilgan edi. Murojaatda mamlakatning maqsad va ustuvorliklari bayon etilishi kutilmoqda.

AQSh Prezidentining Qozog‘istonga tashrifi sanasi bo‘yicha rasmiy ma’lumot e’lon qilinmagan.