Eron AQSh bilan urushni tugatish shartlarini Qatar orqali yubordi; neft $100 dan oshdi

Al Jazeera bilan eksklyuziv suhbatda (19–20-sentabr 2026) Eron Oliy milliy xavfsizlik kengashi (OMXK) kotibi Muhsin Rizoiy Eron AQSh bilan urushni tugatish va muzokaralarga qaytish shartlarini vositachi Qatar orqali Vashingtonga rasman yetkazganini aytdi (jarayonda Pokiston ham ishtirok etmoqda). Eron AQSh prezidenti Donald Trampning javobini kutayotganini bildirdi.

Eronning shartlari

Rizoiy keltirgan uch asosiy shart: barcha frontlarda (jumladan Livanda) urushni to‘xtatish, muzlatilgan Eron mablag‘larini ozod qilish va Eron portlariga qo‘yilgan dengiz blokadasini bekor qilish. Al Jazeeraning 20-sentabrdagi materialida qo‘shimcha talablar ham keltirilgan: AQShning Eron hududiga zarbalarini to‘xtatish va ichki ishlarga aralashuvni bas qilish.

Bizning shartlarimiz — barcha frontlarda urushni to‘xtatish, muzlatilgan mablag‘larimizni ozod qilish va dengiz blokadasini bekor qilishdir.

— Muhsin Rizoiy, Eron Oliy milliy xavfsizlik kengashi kotibi (Al Jazeera, Tehron, 19-sentabr 2026)

Urush qanday boshlangan

«AQSh bilan urush» 2026-yil 28-fevralda boshlangan to‘qnashuvga ishora qiladi; o‘shanda qo‘shma AQSh–Isroil zarbalari Eronni nishonga oldi. Pokiston vositachiligidagi sulh va 17-iyunda imzolangan 60 kunlik memorandum avgustda tugagach, zarbalar va vositachilik yangilandi. Bu — Eronning bayon qilgan pozitsiyasi bo‘lib, kelishilgan tinchlik ramkasi emas; AQSh tomonidan tasdiqlangan rozilik yoki rasmiy javob hozircha yo‘q.

Reklama

Neft $100 dan oshdi

NBC News ma’lumotiga ko‘ra, 9-sentabr 2026 kuni Brent narxi barreliga $101,21 ga (+3,3%), WTI esa $96,05 ga (+3,2%) chiqib, may oyidan beri eng yuqori darajaga yetdi. Har ikkala narx yil boshidan taxminan 70%, urush boshlangan 28-fevraldan beri ~40% oshgan. AQShda benzin o‘rtacha $4,22, dizel esa rekord $5,94/gallonga chiqdi.

Hurmuz omili

Odatda jahon neft ta’minotining taxminan beshdan bir qismi Hurmuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadi; hozir bu yo‘nalish izdan chiqqan. Ekspertlar to‘qnashuv davom etsa Brent narxi $120–150 ga yetishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. O‘zbekiston va Markaziy Osiyo uchun yuqori jahon neft narxi yoqilg‘i va oziq-ovqat narxlariga ta’sir qilishi mumkin.

Balans

Shartlar bitta yuqori martabali Eron amaldori (Rizoiy) tomonidan bir intervyuda keltirilgan va Reuters/BOE simida takrorlangan. AQShning urushdagi maqsadlari, manbalarga ko‘ra, Eronning yadro/raketa va harbiy imkoniyatlarini cheklashga qaratilgan edi. Materialda ikkala tomon pozitsiyasi neytral tarzda keltiriladi; halok bo‘lganlar soni aniq emas («minglab» deb baholanadi).

Raqamlarda

• Brent (9-sent 2026): $101,21 (+3,3%) — NBC News
• WTI: $96,05 (+3,2%) — NBC News
• AQSh benzini: $4,22/gallon; dizel: $5,94/gallon (rekord)
• Yil boshidan neft: ~+70%; urushdan beri: ~+40%
• Urush boshlangan: 28-fevral 2026
• Sulh MoU: 17-iyun (avgustda tugadi)
• Hurmuz orqali jahon nefti: ~1/5
• Ehtimoliy narx (davom etsa): Brent $120–150