G‘azoda zarbalar davom etmoqda: 13-sentabrda ikki kishi halok, shifoxonalar generatorlari to‘xtadi

2026-yil 13-sentabr kuni Isroil G‘azo shahridagi Tal al-Havo mahallasida fuqarolik avtomobiliga havo zarbasi berdi. Al Jazeera ma’lumotiga ko‘ra, zarbada kamida ikki kishi halok bo‘ldi va 13 kishi jarohat oldi.

Isroil armiyasi bayonotida “ikki HAMAS jangchisi” nishonga olingani bildirildi. Voqea joyidan olingan tasvirlarda avtomobilning tomi va eshiklari yulib ketgani ko‘rinadi.

9–10-sentabrdagi zarbalar

Undan oldin, 9-sentabrdan 10-sentabrga o‘tar kechasi G‘azoning shimolidagi Bayt Lahiyada bir oilaning to‘rt a’zosi halok bo‘ldi: er, xotini va ularning 12 hamda 8 yoshli ikki qizi. Zarba Kamol Advon shifoxonasi yaqinida sodir bo‘ldi.

Shu kunlari Jabaliya lageri yaqinida vertolyotdan o‘q otilgani, ad-Darij mahallasida dron zarbasi natijasida uch falastinlik jarohat olgani qayd etildi. Nusayrat lageridan g‘arbdagi al-Haq masjidi, Nusayrat lageri hamda Xon Yunisdagi al-Mavasi hududi ham zarbaga uchradi.

Shifoxonalardagi vaziyat

G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, yoqilg‘i, moy va ehtiyot qismlar tanqisligi sababli bir qator shifoxona generatorlari ishlashdan to‘xtadi.

Isroil kiritishga ruxsat bergan yoqilg‘i faqat favqulodda ehtiyojlarni qoplaydi va shifoxonalar har oy talab qiladigan 2 500 litrdan ancha kam.

— G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumoti (Al Jazeera tarjimasidan, 13.09.2026)

Al-Ahli arab shifoxonasi asosiy generatori yoqilg‘i va ehtiyot qismlar yetishmasligi sababli ishdan chiqqach, tasvirlash xizmatlarini to‘xtatdi.

Raqamlarda

• 13-sentabr zarbasi: 2 halok, 13 jarohat (Tal al-Havo, G‘azo shahri)
• 9–10-sentabr, Bayt Lahiya: bir oiladan 4 kishi halok (12 va 8 yoshli qizlar)
• 2023-yil 7-oktabridan buyon halok bo‘lganlar: 73 669 kishi
• Jarohatlanganlar: 174 652 kishi
• O‘t ochishni to‘xtatish kelishuvidan keyin halok bo‘lganlar: 1 300 dan ortiq
• Shifoxonalarning oylik yoqilg‘i ehtiyoji: 2 500 litr

Umumiy qurbonlar

Mahalliy hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil 7-oktabridan buyon halok bo‘lganlar soni 73 669 kishini, jarohatlanganlar soni esa 174 652 kishini tashkil etadi. Halok bo‘lganlarning asosiy qismi ayollar va bolalar.

2025-yil oktabrida kuchga kirgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvidan buyon Isroil zarbalarida 1 300 dan ortiq falastinlik halok bo‘lgan.

Tomonlarning bayonotlari

HAMAS Isroilni o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvini buzishda va AQSh Prezidenti Donald Trampning urushni yakunlash rejasiga to‘sqinlik qilishda aybladi.

Donald Tramp Irlandiyaga tashrifi chog‘ida G‘azoda “hozir juda kam narsa sodir bo‘layotgani”ni aytdi va ma’muriyat “ajoyib ish qilgani”ni bildirdi.

Kelishuvning holati

AQSh qo‘llab-quvvatlagan tinchlik rejasi 2025-yil 9-oktabrda imzolangan va 10-oktabrdan kuchga kirgan. Reja bosqichma-bosqich amalga oshirilishi ko‘zda tutilgan: garovdagilarni almashish, yordam yetkazib berishni kengaytirish, qurolsizlanish va Isroil kuchlarining bosqichma-bosqich chiqib ketishi.

2026-yil 6-iyul kuni HAMASning G‘azodagi fuqarolik ma’muriyati iste’foga chiqdi. 31-iyul kuni esa qurolli guruhlarning qurolsizlanishi to‘g‘risida kelishuvga erishilgani e’lon qilindi; u qayta qurish jarayonidagi ilgarilash va Isroil kuchlarining chiqib ketishiga bog‘langan.

Kontekst

Sentabr oyi boshida Isroil hukumatining ikki a’zosi — Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvir va Mudofaa vaziri Isroil Kats G‘azo aholisini ko‘chirishga oid rejalarni e’lon qilgan edi. AQSh Davlat departamenti majburiy ko‘chirishning har qanday shaklini rad etdi.

Sog‘liqni saqlash tizimining holati

G‘azodagi shifoxonalar elektr energiyasini asosan dizel generatorlar orqali oladi. Sektordagi markaziy elektr tarmog‘i urush davomida ishdan chiqqan; generatorlar esa yoqilg‘i, moy va ehtiyot qismlarga bog‘liq.

Generatorning to‘xtashi amalda reanimatsiya bo‘limlari, sun’iy nafas olish apparatlari, inkubatorlar, dializ qurilmalari va tasvirlash uskunalarining ishlashini to‘xtatadi. Al-Ahli arab shifoxonasi asosiy generatori ishdan chiqqach, tasvirlash xizmatlarini to‘xtatgan.

Al Jazeera muxbiri sog‘liqni saqlash tizimida to‘liq qulash kuzatilayotganini xabar qildi.

Suv va sanitariya

G‘azoda suvning ifloslanishi 2026-yil yanvar oyidan buyon deyarli uch barobar ortgan. Sektordagi beshta oqava suv tozalash inshootining barchasi ishlamayapti.

Tozalanmagan oqava suvning yer osti suvlariga va dengizga oqishi yuqumli kasalliklar tarqalishi xavfini oshiradi. Xalqaro gumanitar tashkilotlar bu holatni bir necha bor qayd etgan.

Ma’lumotlar qanday to‘planadi

Qurbonlar bo‘yicha raqamlar G‘azo Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan e’lon qilinadi. Bu ma’lumotlar shifoxonalarga keltirilgan jasadlar va ro‘yxatga olingan holatlar asosida shakllantiriladi.

Vayronalar ostida qolganlar alohida hisobga olinadi: taxminan 8 000–14 000 kishi bedarak yo‘qolganlar qatoriga kiritilgan va umumiy raqamga kirmaydi. Ya’ni e’lon qilinayotgan ko‘rsatkich to‘liq emas.

BMT tuzilmalari va xalqaro tashkilotlar odatda shu ma’lumotlardan foydalanadi; Isroil tomoni esa raqamlarni bahsli deb hisoblab kelgan.

O‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi qanday buzilmoqda

2025-yil 9-oktabr kuni imzolangan va 10-oktabrdan kuchga kirgan kelishuv rasman amal qiladi. Biroq amalda zarbalar to‘xtamagan: kelishuv kuchga kirganidan buyon Isroil zarbalarida 1 300 dan ortiq falastinlik halok bo‘lgan.

Al Jazeera 2025-yil noyabrida chop etgan hisoblarga ko‘ra, kelishuv kuchga kirganidan keyingi olti oy ichida Isroil tinch aholiga 921 marta o‘q uzgan, “sariq chiziq”dan narida joylashgan turar-joy hududlariga 97 marta bostirib kirgan, G‘azoni 1 109 marta bombardimon qilgan va 273 holatda mulkni buzgan.

“Sariq chiziq” — kelishuv doirasida Isroil kuchlarining chekinish chegarasi sifatida belgilangan shartli chiziq. Uning narigi tomonidagi hududlar falastin ma’muriyati nazoratiga o‘tishi ko‘zda tutilgan edi.

Isroil tomonining pozitsiyasi

Isroil armiyasi zarbalarni odatda HAMAS jangchilari yoki harbiy infratuzilma nishonga olingani bilan izohlaydi. 13-sentabrdagi zarba bo‘yicha ham “ikki HAMAS jangchisi” nishonga olingani bildirildi.

Falastin tomoni esa qurbonlar orasida tinch aholi borligini qayd etadi. Mustaqil manbalar tomonidan har bir alohida holatni tekshirish imkoniyati cheklangan: xalqaro ommaviy axborot vositalarining G‘azoga kirishi cheklovlar ostida.

Mintaqaviy va xalqaro reaksiya

1-sentabr kuni Bishkekda qabul qilingan Shanxay hamkorlik tashkiloti deklaratsiyasida Falastin masalasining har tomonlama hal etilishi Yaqin Sharqdagi barqarorlik uchun zarur deb ko‘rsatilgan.

12–13-sentabr kunlari Yangi Dehlida qabul qilingan BRIKS deklaratsiyasida esa 2025-yil oktabrdagi kelishuvga qaramay zo‘ravonlik davom etayotgani qayd etilgan; hujjatda Falastinning BMTga a’zoligi va ikki davlat asosidagi yechim qo‘llab-quvvatlangan.

Yordam yetkazib berish rejimi

G‘azoga gumanitar yordam va yoqilg‘i yetkazib berish Isroil nazoratidagi o‘tish punktlari orqali amalga oshiriladi. Kiritiladigan hajm va tovarlar ro‘yxati Isroil tomonidan belgilanadi.

Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, kiritishga ruxsat berilgan yoqilg‘i faqat favqulodda ehtiyojlarni qoplaydi va shifoxonalarning oylik 2 500 litrlik talabidan ancha kam. Ehtiyot qismlar va moy yetkazib berish ham cheklangan.

BMT tuzilmalari va xalqaro nohukumat tashkilotlari yordam hajmini oshirish zarurligini bir necha bor qayd etgan.

12–13-sentabr kunlari Yangi Dehlida qabul qilingan BRIKS deklaratsiyasida 2025-yil oktabrdagi kelishuvga qaramay zo‘ravonlik davom etayotgani qayd etilgan.

Xalqaro gumanitar tashkilotlar G‘azoda suv, elektr va tibbiy ta’minot bo‘yicha vaziyat og‘irligini qayd etmoqda: sektordagi beshta oqava suv tozalash inshootining barchasi ishlamayapti, suvning ifloslanishi yanvar oyidan buyon deyarli uch barobar ortgan.