USD …Toshkent …
CALIFORNIA UZBEKGreen Card: ochilganda xabar olishGreen Card 🔔🔍
O‘ZENRU
Mustaqil tahlil · Markaziy Osiyo va dunyo geosiyosati
✈ Telegramda kuzating @california_uzbek →
Iqtisod OʻzbekistonMustaqillikECOIqtisodiy hamkorlikMintaqaviy integratsiyaTashqi siyosatTarix

Oʻzbekistonning Iqtisodiy Hamkorlik Tashkilotiga (ECO) aʼzo boʻlishi (1992)

1992-yil 28-noyabrda Oʻzbekiston yana oltita yangi mustaqil davlat bilan birga Eron, Pokiston va Turkiya tashkil etgan Iqtisodiy Hamkorlik Tashkilotiga (ECO) qoʻshildi. Bu qadam yosh davlatga dengizga chiqish yoʻllari va mintaqaviy savdo dahlizlarini ochdi — tashkilot tarixi, maqsadlari va Oʻzbekiston uchun ahamiyati faqat faktlar asosida.

10-noyabr, 2026 · 2 daqiqa o‘qish · California Uzbek

1991-yil 31-avgustda mustaqillikka erishgan Oʻzbekiston oldida darhol amaliy savol turdi: dengizga chiqa olmaydigan, uzoq yillar faqat Moskva orqali savdo qilgan yosh davlat mintaqa va dunyoga qanday yoʻl topadi? Shu yoʻllardan biri — Eron, Pokiston va Turkiya tashkil etgan Iqtisodiy Hamkorlik Tashkilotiga (EHT; inglizcha ECO) qoʻshilish boʻldi. Quyida 1992-yilgi bu qadam faqat faktlar bilan bayon etiladi.

ECO qanday tashkilot

Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti — hukumatlararo mintaqaviy tuzilma boʻlib, 1985-yilda Eron, Pokiston va Turkiya tomonidan tashkil etilgan. U 1964–1979-yillarda faoliyat koʻrsatgan «Taraqqiyot uchun mintaqaviy hamkorlik» (RCD) tashkilotining vorisi hisoblanadi. Tashkilotning asosiy hujjati — 1977-yilgi Izmir shartnomasi, bosh qarorgohi esa Eron poytaxti Tehronda joylashgan.

1992-yil: ettita yangi aʼzo

Sovet Ittifoqi tarqagach, mustaqil boʻlgan davlatlar uchun yoʻl ochildi. 1992-yil 28-noyabrda ECOga bir vaqtning oʻzida ettita yangi aʼzo qabul qilindi: Afgʻoniston, Ozarbayjon, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston. Shu bilan tashkilot aʼzolari soni uchtadan oʻntaga yetdi. Oʻsha sabab 28-noyabr «ECO kuni» sifatida nishonlanadi.

Reklama
Bysmillah — ribosiz, halol avtomobil moliyalash

Oʻzbekiston uchun bu qadam mustaqillikning dastlabki oylaridagi tashqi siyosat qadamlari qatoriga kirdi — BMT, XVF va Jahon bankiga aʼzolik, MDH hamda qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarning oʻrnatilishi bilan bir qatorda. ECOning birinchi sammiti 1992-yil 16–17-fevralda Tehronda boʻlib oʻtgandi; yosh respublikalar unga kuzatuvchi sifatida kelgan, bir necha oy ichida esa toʻliq aʼzoga aylangandi.

Tashkilot nimaga intiladi

ECO oʻz oldiga savdoni erkinlashtirish, yagona bozor yaratishga intilish (Yevropa Ittifoqi namunasida), transport, energetika va aloqa tarmoqlarini bogʻlash hamda mintaqaviy resurslarni birlashtirishni maqsad qilgan. Savdo sohasidagi asosiy hujjat — 2003-yil 17-iyulda Islomobodda imzolangan ECO Savdo bitimi (ECOTA).

  • Aʼzolar soni: bugungi kunda 10 ta davlat;
  • Umumiy aholi: taxminan 580 million kishi;
  • Umumiy maydon: 8,2 million kvadrat kilometr;
  • Bosh qarorgoh: Tehron (Eron);
  • Kuzatuvchi: Shimoliy Kipr.

Oʻzbekiston uchun nega muhim edi

Oʻzbekiston — dunyodagi ikki marta quruqlik bilan oʻralgan ikki davlatdan biri: dengizga chiqish uchun kamida ikki chegaradan oʻtish kerak. ECO orqali yosh davlat Eron (Bandar Abbos porti), Turkiya va Pokiston yoʻnalishidagi transport dahlizlariga rasmiy ulanish imkonini oldi. Tashkilot doirasida temir yoʻl va avtomobil dahlizlari, jumladan Islomobod–Tehron–Istanbul (ITI) yoʻnalishi rivojlantirildi.

Keyingi oʻn yilliklarda hamkorlik chuqurlashdi: ECOning 16-sammiti 2023-yil 8–9-noyabrda Toshkentda, 17-sammiti esa 2025-yil 3–4-iyulda Ozarbayjonning Xankendi shahrida oʻtkazildi. Shu tariqa 1992-yildagi aʼzolik mustaqil Oʻzbekistonning mintaqaviy iqtisodiy integratsiyaga qoʻygan dastlabki, lekin uzoq davom etgan qadamlaridan biri boʻlib qoldi.

Reklama
CarGetGo — mashina oling, foizsiz halol moliyalash bilan