1-sentabrdan Moskvada migratsiya nazorati kengaydi: “Amina” talabi ishlamayotgan chet elliklarga ham tatbiq etildi
Tajriba rejimi Moskva va viloyatida 90 kundan ortiq qoladigan vizasiz davlatlar fuqarolariga, jumladan talabalarga ham joriy qilindi. Markaziy Osiyodan ish uchun kirishlar yarim yilda 15 foizga kamaydi.
2026-yil 1-sentabrdan boshlab Rossiyada migratsiya nazorati bo‘yicha tajriba rejimining qamrovi kengaytirildi. Endi “Amina” ilovasi orqali ro‘yxatdan o‘tish talabi Moskva va Moskva viloyatida 90 kundan ortiq qoladigan vizasiz davlatlar fuqarolariga — ish maqsadida bo‘lmaganlarga, jumladan chet ellik talabalarga ham tatbiq etiladi.
Tajriba hozircha butun Rossiyaga emas, faqat poytaxt mintaqasiga taalluqli. Ilova biometrik identifikatsiya va joylashuvni qayd etish orqali chet el fuqarolarining mamlakatda bo‘lishini kuzatishga mo‘ljallangan.
Raqamlar nimani ko‘rsatadi
The Times of Central Asia ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekiston, Tojikiston va Qirg‘iziston fuqarolarining Rossiyaga ish maqsadida kirishi 15 foizga kamaydi. Yanvar–iyun oylarida taxminan 1,9 million mehnat bilan bog‘liq kirish qayd etilgan — bir yil oldin shu davrda bu ko‘rsatkich 2,3 milliondan ortiq edi.
- Yanvar–iyun 2026: ~1,9 mln mehnat kirishi
- Yanvar–iyun 2025: 2,3 mln dan ortiq
- O‘zgarish: −15%
- Yangi talab hududi: Moskva shahri va Moskva viloyati
- Qamrov: 90 kundan ortiq qoluvchi vizasiz davlatlar fuqarolari
Qoidalar qanday o‘zgarib bordi
So‘nggi ikki yilda Rossiya migratsiya qonunchiligiga bir nechta o‘zgartirish kiritdi. 2025-yil fevralidan qonuniy asosga ega bo‘lmagan chet el fuqarolari “nazorat ostidagi shaxslar” reyestriga kiritilmoqda; reyestrga tushganlar bank operatsiyalari, mol-mulk va transport vositalarini ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha cheklovlarga duch keladi.
2025-yil 15-oktabrda Rossiya Prezidenti 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan Davlat migratsiya siyosati konsepsiyasini tasdiqladi. Hujjatda an’anaviy migratsiya manbai hisoblangan davlatlardan kelish ustidan nazoratni kuchaytirish yo‘nalishi belgilangan.
Keyingi bosqichlar
2026-yil 1-oktabrdan Ichki ishlar vazirligi Federal soliq xizmatidan chet el fuqarolarining daromadlari haqidagi ma’lumotni muntazam olishni boshlaydi. Daromad yetarli bo‘lmagan hollarda patent, ishlash ruxsatnomasi, muvaqqat yashash ruxsati yoki yashash guvohnomasini berishni rad etish yoxud bekor qilish mumkinligi belgilangan.
2027-yil 1-yanvardan 2030-yil oxirigacha esa chet el ishchilarini jalb qilishning yangi tizimi bo‘yicha to‘rt yillik tajriba rejalashtirilgan. Unda ishchilar muayyan ish beruvchi, ish o‘rni va mintaqaga biriktiriladi. Tajriba 87 ta rossiya mintaqasini qamrab oladi va 1,7 milliondan ortiq chet el ishchisiga taalluqli bo‘lishi kutilmoqda.
O‘zbekiston tomonida qanday aks etmoqda
O‘zbekiston Migratsiya agentligi ma’lumotiga ko‘ra, 2026-yil 25-avgust va 5-sentabr oralig‘idagi o‘n kun ichida Rossiyadan 96 415 fuqaro vatanga qaytgan. Shu davrda mehnat migratsiyasi bir yil oldingiga nisbatan 13,2 foizga kamaygan.
Ayni paytda pul o‘tkazmalari hajmi pasaymagan: 2026-yilning birinchi choragida O‘zbekistonga chegara orqali 3,8 mlrd dollar kelgan, bu bir yil avvalgiga nisbatan 13 foizga ko‘p. Biroq umumiy o‘tkazmalarda Rossiya ulushi 77,6 foizdan 72,4 foizga tushgan.
Alternativ yo‘nalishlar
Rossiyadagi qoidalar qattiqlashgani fonida O‘zbekiston boshqa yo‘nalishlarda qonuniy mehnat migratsiyasi kanallarini kengaytirishga harakat qilmoqda. 2026-yil davomida AQSh bilan mavsumiy ishchi dasturlari, jumladan H-2A vizalari bo‘yicha muzokaralar olib borildi; Janubiy Koreya, Yaponiya va Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan ham shu yo‘nalishdagi kelishuvlar muhokama qilindi.
Bu yo‘nalishlarning hajmi hozircha Rossiya bozoriga nisbatan sezilarli darajada kichik bo‘lib qolmoqda.
Muhim eslatma
Tajriba rejimi qanday ishlaydi
Moskva va Moskva viloyatida joriy etilgan tartib chet el fuqarolarini maxsus mobil ilova orqali ro‘yxatdan o‘tkazishni nazarda tutadi. Ro‘yxatdan o‘tish biometrik ma’lumotlarni topshirish va joylashuv haqidagi ma’lumotni tizimga uzatishni o‘z ichiga oladi.
Dastlab talab mehnat faoliyati bilan shug‘ullanuvchilarga nisbatan qo‘llanilgan edi. 1-sentabrdan uning qamrovi kengaytirildi: endi u ish maqsadida bo‘lmagan holda 90 kundan ortiq qoladigan shaxslarga, jumladan chet ellik talabalarga ham tatbiq etiladi.
Tajriba hozircha butun mamlakatga emas, faqat poytaxt mintaqasiga taalluqli. Rasmiy bayonotlarda uning natijalari asosida boshqa mintaqalarga tarqatish masalasi ko‘rib chiqilishi ko‘rsatilgan.
Reyestr tizimi
2025-yil fevralidan Rossiyada qonuniy asosga ega bo‘lmagan chet el fuqarolari “nazorat ostidagi shaxslar” reyestriga kiritilmoqda. Reyestrga tushgan shaxs bir qator cheklovlarga duch keladi.
- Bank operatsiyalarini amalga oshirish cheklanadi
- Mol-mulkni ro‘yxatdan o‘tkazish taqiqlanadi
- Transport vositasini ro‘yxatga qo‘yish mumkin bo‘lmaydi
- Nikohni rasmiylashtirish va boshqa yuridik harakatlarda cheklovlar qo‘llanadi
- Mintaqalararo harakatlanish bo‘yicha talablar qo‘yiladi
Reyestrdan chiqish uchun maqomni qonuniylashtirish yoki mamlakatni tark etish talab qilinadi.
2027-yildan boshlanadigan tizim
2027-yil 1-yanvardan 2030-yil oxirigacha chet el ishchilarini jalb qilishning yangi modeli bo‘yicha to‘rt yillik tajriba rejalashtirilgan. Unda ishchi muayyan ish beruvchiga, ish o‘rniga va mintaqaga biriktiriladi.
Tajriba 87 ta mintaqani qamrab olishi va 1,7 milliondan ortiq chet el ishchisiga taalluqli bo‘lishi kutilmoqda. Bu model migrantning mehnat bozorida erkin harakatlanish imkoniyatini cheklaydi.
Amaliyotda bunday tizimlar ish beruvchiga bog‘liqlikni oshirishi va mehnat huquqlarini himoya qilishni qiyinlashtirishi mumkinligi xalqaro tashkilotlar tomonidan qayd etilgan.
Soliq ma’lumotlari orqali nazorat
2026-yil 1-oktabrdan Ichki ishlar vazirligi Federal soliq xizmatidan chet el fuqarolarining daromadlari haqidagi ma’lumotni muntazam ola boshlaydi.
Daromad belgilangan darajadan past bo‘lsa, patent, ishlash ruxsatnomasi, muvaqqat yashash ruxsati yoki yashash guvohnomasini berishni rad etish yoxud bekor qilish mumkinligi nazarda tutilgan.
Qabul qiluvchi tomonning ehtiyoji
Rossiya mehnat bozorida ishchi kuchi taqchilligi qayd etilmoqda, ayniqsa qurilish, qishloq xo‘jaligi, logistika va kommunal xizmatlar sohalarida. Migratsiya qoidalarining qattiqlashuvi bu taqchillikni kuchaytirishi mumkinligi ish beruvchilar uyushmalari tomonidan aytilgan.
Shu tariqa siyosatda ikki yo‘nalish o‘rtasida ziddiyat yuzaga keladi: xavfsizlik va nazorat talablari bir tomondan, iqtisodiyotning ishchi kuchiga bo‘lgan ehtiyoji ikkinchi tomondan.
Markaziy Osiyo davlatlarining javobi
Mintaqa davlatlari qonuniy mehnat migratsiyasining muqobil yo‘nalishlarini kengaytirishga harakat qilmoqda. O‘zbekiston AQSh bilan mavsumiy ishchi dasturlari, jumladan H-2A vizalari bo‘yicha muzokaralar olib bordi; Janubiy Koreya, Yaponiya va Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan ham shu yo‘nalishdagi kelishuvlar muhokama qilindi.
Shu bilan birga bu yo‘nalishlarning hajmi Rossiya bozoriga nisbatan sezilarli darajada kichik bo‘lib qolmoqda va ular qisqa muddatda o‘rnini to‘liq bosa olmaydi.
Ichki mehnat bozorini kengaytirish ham muhokama qilinayotgan yo‘nalishlardan biri: 2026-yilning yetti oyida O‘zbekistonda faoliyat ko‘rsatayotgan korxonalar soni 509 800 dan oshdi.
Rasmiy statistikada kirishlar soni bilan mamlakatda doimiy yashovchi migrantlar soni farqlanadi: bir kishi yil davomida bir necha marta chegara kesib o‘tishi mumkin. Shu bois kirishlar hajmining kamayishini to‘g‘ridan-to‘g‘ri migrantlar sonining shuncha foizga kamayishi sifatida talqin qilish to‘g‘ri bo‘lmaydi.