Saida Mirziyoyeva Toshkent xalqaro moliya markazi boshqaruvchisi etib tayinlandi

2026-yil 10-sentabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyevani Toshkent xalqaro moliya markazi boshqaruvchisi etib tayinlash to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Bu haqda Prezident matbuot kotibi Sherzod Asadov ma’lum qildi.

Tayinlov o‘rindoshlik asosida amalga oshirildi — ya’ni Saida Mirziyoyeva Prezident Administratsiyasi rahbari lavozimida qolib, yangi vazifani parallel ravishda bajaradi.

Boshqaruvchi nima qiladi

Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, boshqaruvchi moliya markazi Kengashining bosh kotibi vazifasini bajaradi. U Kengash kun tartibini shakllantiradi va rais yo‘q paytda majlislarga raislik qiladi.

• Moliya markazi Kengashining bosh kotibi vazifasi
• Kengash kun tartibini shakllantirish, majlislarga raislik qilish
• Markazni ishga tushirishni muvofiqlashtirish
• Ustuvor hujjatlarni tayyorlash, idoralararo hamkorlikni yo‘lga qo‘yish
• Markazni xalqaro tashkilotlar, investorlar va sheriklar oldida vakillik qilish
• Kadrlar masalalarida ishtirok etish, jumladan ijrochi direktorni tayinlash
• Shartnomalar tuzish va ishchi guruhlar tashkil etish

Boshqaruvchining asosiy vazifalaridan biri — markazni ishga tushirishni muvofiqlashtirish. Bunga ustuvor hujjatlarni tayyorlash hamda davlat idoralari va markaz tuzilmalari o‘rtasidagi hamkorlikni tashkil etish kiradi.

Boshqaruvchi markazni mamlakat ichida va tashqarisida xalqaro tashkilotlar, investorlar va sheriklar oldida vakillik qiladi. Unga kadrlar masalalarida ishtirok etish — jumladan markazning ijrochi direktorini tayinlash, shartnomalar tuzish va ishchi guruhlar tashkil etish vakolatlari berilgan.

Markaz nima

Toshkent xalqaro moliya markazi 2026-yil 31-mart kuni imzolangan 48-son Prezident farmoni bilan tashkil etilgan. Iyul oyida esa Oliy Majlis markaz to‘g‘risidagi konstitutsiyaviy qonunni qabul qildi.

Konstitutsiyaviy qonun markaz uchun alohida huquqiy rejim belgilaydi: uning doirasidagi tijorat nizolari ingliz huquqiga asoslangan tizim bo‘yicha ko‘rib chiqiladi. Bunday model Dubay xalqaro moliya markazi va Ostona xalqaro moliya markazi tajribasiga o‘xshash.

Markazda faoliyat yurituvchi kompaniyalar uchun soliq imtiyozlari 2076-yilgacha amal qiladi — ya’ni ellik yillik muddatga mo‘ljallangan. Markazning to‘liq ishga tushirilishi 2027-yilga rejalashtirilgan.

Raqamlarda

• Tayinlov sanasi: 10-sentabr 2026
• Markaz tashkil etilgan farmon: 31-mart 2026, 48-son
• Konstitutsiyaviy qonun: 2026-yil iyul
• Soliq imtiyozlari muddati: 2076-yilgacha
• Rejalashtirilgan ishga tushish: 2027-yil
• Huquqiy model: ingliz huquqiga asoslangan tizim

Saida Mirziyoyeva kim

Saida Mirziyoyeva — 41 yoshda. U 2025-yildan buyon Prezident Administratsiyasi rahbari lavozimida ishlaydi. Shu bilan birga u Xavfsizlik kengashi raisining o‘rinbosari hisoblanadi.

Bundan oldin u Prezident Administratsiyasida axborot siyosati va ommaviy kommunikatsiyalar yo‘nalishini boshqargan, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida ishlagan. Saida Mirziyoyeva Prezident Shavkat Mirziyoyevning katta qizi.

Ostona bilan raqobat

Markaziy Osiyoda xalqaro moliya markazi modeli bo‘yicha birinchi loyiha — Ostona xalqaro moliya markazi (AIFC) 2018-yilda ishga tushirilgan. U ham ingliz umumiy huquqiga asoslangan alohida sud tizimiga ega va Qozog‘iston qonunchiligidan ajratilgan rejimda ishlaydi.

Toshkent loyihasi shu modelni takrorlaydi va mintaqadagi ikkinchi shunday markaz bo‘ladi. Rasmiy maqsad — xalqaro moliya kompaniyalari, boshqaruv jamg‘armalari va yuridik firmalarni mamlakatga jalb qilish.

Iqtisodiy fon

Tayinlov O‘zbekistonda yirik iqtisodiy islohotlar bosqichiga to‘g‘ri keldi. 28-avgust kuni imzolangan farmon bilan 2028-yilgacha 62 ta kompaniyadagi davlat ulushi kim oshdi savdosiga qo‘yilishi belgilangan; sotuvga chiqariladigan aktivlarning umumiy qiymati 100 trillion so‘m deb baholangan.

Hukumat 2026-yil uchun 6,6 foizlik iqtisodiy o‘sish, YaIMni 150 milliard dollardan oshirish va inflyatsiyani 7 foizdan past ushlab turish maqsadlarini e’lon qilgan. Oltin-valyuta zaxiralari bir yil ichida 35 foizga oshib, 55 milliard dollarga yetgan.

O‘zbekiston rasmiy ravishda investitsiya darajasidagi kredit reytingiga erishishni maqsad qilgan. Xalqaro moliya markazi loyihasi shu vazifaning tarkibiy qismi sifatida taqdim etilmoqda.

Xalqaro moliya markazi modeli qanday ishlaydi

Xalqaro moliya markazlari — bu davlat hududida tashkil etilgan, lekin mamlakatning umumiy huquqiy va soliq rejimidan qisman ajratilgan maxsus zonalar. Ularning maqsadi — chet ellik banklar, sug‘urta kompaniyalari, boshqaruv jamg‘armalari va yuridik firmalarni jalb qilish uchun tanish huquqiy muhit yaratish.

Bunday markazlar odatda uchta elementga tayanadi: alohida tijorat sudi yoki arbitraj markazi, mustaqil moliyaviy regulyator va uzoq muddatli soliq imtiyozlari. Toshkent loyihasida uchala element ham ko‘zda tutilgan — sud tizimi ingliz huquqiga asoslanadi, soliq imtiyozlari esa 2076-yilgacha belgilangan.

Bu modelning eng mashhur namunalari — Dubay xalqaro moliya markazi (2004), Qatar moliya markazi (2005), Abu-Dabi global bozori (2015) va Ostona xalqaro moliya markazi (2018). Ularning barchasi ingliz umumiy huquqi asosidagi sud tizimidan foydalanadi.

Nima uchun ingliz huquqi

Xalqaro investorlar va banklar yirik bitimlarni odatda ingliz yoki Nyu-York huquqi bo‘yicha rasmiylashtiradi. Bu huquq tizimlarida korporativ shartnomalar, garov va nizolarni hal qilish amaliyoti uzoq yillar davomida shakllangan va bashorat qilinadigan hisoblanadi.

Milliy sud tizimi orqali nizolarni hal qilish xorijiy investor uchun qo‘shimcha xavf sifatida baholanadi. Shu sababli alohida rejim joriy etish — investitsiya jalb qilish vositasi sifatida qaraladi.

Loyihaning bosqichlari

Markaz bo‘yicha birinchi rasmiy hujjat — 31-mart kuni imzolangan 48-son Prezident farmoni bo‘ldi. Iyul oyida Oliy Majlis konstitutsiyaviy qonunni qabul qildi; bunday maqomdagi qonun oddiy qonunlarga nisbatan yuqori turadi va uni o‘zgartirish murakkabroq tartibda amalga oshiriladi.

10-sentabrdagi tayinlov — loyihaning tashkiliy bosqichidagi navbatdagi qadam. Boshqaruvchi lavozimi markazni ishga tushirish jarayonini muvofiqlashtirish uchun kiritilgan.

Toshkent shahri konteksti

Markaz “Toshkent-siti” deb nomlanuvchi yangi ishbilarmonlik hududi bilan bog‘liq holda muhokama qilinmoqda. Bu hudud poytaxt markazida qurilayotgan ko‘p funksiyali majmua bo‘lib, unda ofis binolari, mehmonxonalar va turar-joy komplekslari joylashgan.

Ayni paytda markazning aniq manzili va infratuzilmasi bo‘yicha rasmiy ma’lumot e’lon qilinmagan. Ko‘chmas mulk masalasi bo‘yicha qarorlar keyingi hujjatlarda belgilanishi kutilmoqda.

Ochiq savollar

Rasmiy e’lonlarda markazning ijrochi direktori kim bo‘lishi, Kengash tarkibi va uning raisi kimligi ko‘rsatilmagan. Markaz jismoniy jihatdan qayerda joylashishi va qanday moliyalashtirilishi bo‘yicha ham batafsil ma’lumot berilmagan.

Markaz doirasidagi sud tizimi qanday shakllantirilishi — sudyalar qayerdan jalb qilinishi va qarorlar O‘zbekiston sud tizimi bilan qanday muvofiqlashtirilishi masalasi ham alohida hujjatlar bilan belgilanishi kutilmoqda.

Markaz 2027-yilda ishga tushirilishi rejalashtirilgan; aniq sana e’lon qilinmagan.