Xitoy Markaziy Osiyoning yetakchi savdo hamkoriga aylandi — Rossiya ortda

2025-yilda Xitoy va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi savdo aylanmasi tarixda birinchi marta 100 mlrd dollar chegarasidan oshib, rekord darajaga — 106,3 mlrd dollarga yetdi. Bu bir yil avvalgiga nisbatan 12 foizga ko‘p va ketma-ket beshinchi yil o‘sish demakdir.

Xitoy bojxona statistikasiga ko‘ra, Xitoy birinchi marta butun mintaqaning eng yirik savdo hamkoriga aylandi — bu bilan u ushbu o‘rinda uzoq yillar yetakchi bo‘lgan Rossiyani ortda qoldirdi.

Raqamlarda

• Umumiy savdo aylanmasi: 106,3 mlrd dollar (+12%)
• Xitoy eksporti: 71,2 mlrd dollar (+11%)
• Xitoyga import: 35,1 mlrd dollar (+14%)
• Qozog‘iston — eng yirik hamkor: 48,7 mlrd dollar (+11%)
• O‘zbekiston–Xitoy savdosi: ~17,2 mlrd dollar (+36%)
• Ketma-ket o‘sish: 5 yil

Savdo tarkibi

Xitoy eksportida mashinasozlik, elektrotexnika va yuqori texnologiyali mahsulotlar ustunlik qildi. Mintaqadan importda esa tarkib kengaydi: xomashyodan tashqari kimyo mahsulotlari, po‘lat va qishloq xo‘jaligi tovarlari ulushi ortdi.

Xitoy nafaqat mintaqa, balki beshta Markaziy Osiyo davlatining har biri uchun alohida ham eng yirik savdo hamkori hisoblanadi.

Si Szinpin: yangi “oltin o‘n yillik”

31-avgust kuni Bishkekda o‘tgan Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammiti chetida Xitoy rahbari Si Szinpin O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashdi. Uchrashuv ikki davlat o‘rtasidagi keng qamrovli strategik sheriklikning 10 yilligiga to‘g‘ri keldi.

Xitoy O‘zbekiston bilan munosabatlarda yangi “oltin o‘n yillik”ni boshlashga tayyor.

— Si Szinpin, Xitoy rahbari (ShHT sammiti, Bishkek, 31.08.2026)

Si Szinpin Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘li qurilishini jadallashtirish, sun’iy intellekt sohasidagi hamkorlikni kengaytirish va cho‘llanishga qarshi kurashni davom ettirishga chaqirdi.

Kontekst

Kuzatuvchilar Xitoyning mintaqadagi ta’siri kommunikatsiya, asbob-uskuna ishlab chiqarish, “yashil” mineral resurslar va zamonaviy qishloq xo‘jaligi kabi yo‘nalishlardagi yirik loyihalar hisobiga ortayotganini qayd etadi. Ayni paytda ba’zi ekspertlar Xitoy va mintaqa mamlakatlari e’lon qilgan savdo raqamlari o‘rtasida farqlar borligini ta’kidlaydi.